Apple’ın rafa kaldırdığı Copland, 30 yıl sonra tarayıcıda yeniden çalıştırıldı

Apple’ın 1990’ların ortasında System 7’nin yerine konumlandırdığı ancak hiçbir zaman tamamlayamadığı Copland işletim sistemi, yaklaşık 30 yıl sonra yeniden gündeme geldi. Projenin son geliştirici sürümü, artık herhangi bir kurulum gerektirmeden doğrudan internet tarayıcısı üzerinden çalıştırılabiliyor.

Copland, Apple’ın o dönem için büyük bir işletim sistemi dönüşümü olarak planladığı projeydi. PowerPC tabanlı bağımsız bir sistem olarak tasarlanan yazılımın mikro çekirdek, korumalı bellek ve sistem hizmetlerinde öncelikli çoklu görev gibi özellikler sunması hedefleniyordu. Geliştirme sürecinde D7E1, D9 ve D11E4 adlarıyla üç geliştirici sürümü hazırlandı; ancak erişim büyük ölçüde Apple’ın geliştirici topluluğuyla sınırlı kaldı.

TARAYICIDA ÇALIŞAN COPLAND

Geliştirici Michael Steil, bilinen adıyla Mist, açık kaynaklı DingusPPC Power Mac emülatörünü değiştirerek Copland’ın D11E4 sürümünü tarayıcıda kullanılabilir hale getirdi. Böylece Apple’ın yarım kalan işletim sistemini denemek için ayrı bir kurulum yapılmasına gerek kalmadı.

Tarayıcıda çalışan sürüm, Apple’ın Haziran 1996’da geliştiricilere dağıttığı D11E4 yapısını temel alıyor. Emülatörün Copland’ı başlatabilmesi için gereken 11 kod düzeltmesinin yapay zeka desteğiyle hazırlandığı belirtiliyor. Ancak DingusPPC projesi yapay zeka tarafından üretilen kodları kabul etmediği için bu değişikliklerin ana kod deposuna girebilmesi adına yeniden yazılması gerekiyor.

Deneyim, tamamlanmamış bir işletim sisteminden bekleneceği üzere kusursuz değil. Sistem hata verdiğinde hata ayıklayıcı devreye girebiliyor ve kullanıcının süreci elle devam ettirmesi gerekebiliyor. Steil’in Copland’a ilgisi ise yeni değil; geliştirici, 2009’da projeye ait kaynakları ve belgeleri kapsamlı bir arşivde toplamıştı.

İPTAL KARARI MAC OS X’İN YOLUNU AÇTI

Copland, 1995 Dünya Geliştiriciler Konferansı’nda Gil Amelio tarafından tanıtıldı ancak hiçbir zaman genel kullanıma hazır kararlılığa ulaşamadı. Ardından Gershwin kod adlı yeni bir işletim sistemi planlandı; fakat bu proje de plan aşamasının ötesine geçemedi.

Geliştirme sürecinin kontrolden çıkması üzerine IBM’den Ellen Hancock teknoloji başkanı olarak görevlendirildi. Hancock, Copland’ın durumunu değerlendirdikten sonra projenin iptal edilmesini ve Apple’ın kendi sistemini geliştirmek yerine dışarıdan hazır bir işletim sistemi satın almasını önerdi. Bu süreçte BeOS’un geliştiricisi Be ile görüşmeler yapıldı; Sun ile Solaris tabanlı bir çözüm de masaya geldi.

Apple’ın tercihi sonunda NeXT’i satın almak oldu. 1996 sonunda gerçekleşen bu anlaşma, Steve Jobs’ın şirkete dönüşünü sağladı ve NeXTSTEP teknolojisini Apple’ın işletim sistemi stratejisinin merkezine taşıdı. NeXTSTEP tabanlı Rhapsody, 1999’da Mac OS X Server 1.0’a, 2001’de ise son kullanıcıya yönelik Mac OS X 10.0’a dönüştü.

Copland tamamen kaybolmadı. Geliştirme sırasında olgunlaşan bazı parçalar sonraki Mac sürümlerine aktarıldı. 1997’de yayımlanan Mac OS 8, Copland için hazırlanan Platinum arayüzünü ve çok izlekli Finder yapısını kullandı. Mac OS 8.1 ile HFS+ dosya sistemi geldi; Mac OS 8.5 ise yalnızca PowerPC işlemcileri destekleyen ilk sürüm oldu.

Uzun vadede en büyük etki ise NeXTSTEP çizgisinde görüldü. Bu altyapı, Apple’ın yıllar sonra Mac bilgisayarları Intel işlemcilere geçirmesini kolaylaştırdı; daha sonra iPhone ve iPad işletim sistemlerinin de temelini oluşturdu. Copland, başarısız bir proje olarak tarihe geçse de modern Apple işletim sistemlerine giden yolun önemli dönemeçlerinden biri olarak anılıyor.