Çin’in insansı robot atağı talebin önüne geçti: Gösteriler etkileyici, iş başında sınırlılar

Çin’de insansı robot üreticileri, dans eden, boks yapan ya da kalabalıkların önünde gösteri düzenleyen makinelerle küresel ilgi topluyor. Ancak sektör temsilcileri ve araştırmacılara göre bu robotların büyük bölümü, fabrikalarda veya hizmet alanlarında karmaşık görevleri üstlenecek olgunluğa henüz ulaşmış değil.

Pekin yönetiminin yoğun desteğiyle büyüyen sektör, bir yandan stratejik teknoloji hedeflerinin merkezine yerleşirken diğer yandan üretim kapasitesinin gerçek talebin önüne geçtiği tartışmalarını beraberinde getiriyor. Reuters’ın aktardığına göre Çinli üreticiler dünya ölçeğinde rekabetçi donanımlar geliştirse de insansı robotlar özellikle sezgi, esneklik, güvenilirlik ve maliyet başlıklarında önemli sınırlamalarla karşı karşıya.

GÖSTERİDEN FABRİKAYA GEÇİŞ ZOR

Çinli robot üreticisi UBTech’in geçen ekim ayında Guangxi bölgesel hükümetinden aldığı 18 milyon dolarlık ihale, sektörün geldiği noktayı gösteren örneklerden biri. Proje kapsamında insansı robotlar ve ilgili donanımların bir eğitim merkezine sağlanması, “bedenlenmiş yapay zeka” sistemleri için veri üretilmesi hedefleniyor.

Bu sistemlerde eğitmenler, robotların bakış açısından çevreyi görmek için kulaklıklar; kendi hareketlerini robotlara aktarmak için de sensörlerle donatılmış kontrol cihazları kullanıyor. Amaç, fiziksel dünyayı algılayabilen, karar verebilen ve harekete geçebilen robotlar için eğitim verisi oluşturmak.

Ancak Reuters’ın nisan ayında ziyaret ettiği Liuzhou’daki merkezde çalışan üç kişi, projenin sübvansiyonlara bağımlı olduğunu ve kârlılığa ulaşmak için net bir yol haritası bulunmadığını söyledi. Yüksek işletme maliyetleri ve robot eğitim verilerine ödenen düşük fiyatlar, bu tabloyu zorlaştıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Sorun yalnızca tek bir merkeze özgü değil. Uzmanlara göre Çin’in insansı robotları koreografisi önceden belirlenmiş gösterilerde dikkat çekici performans sergileyebilse de programlanmış rutinlerin dışına çıkılması gereken işlerde zorlanıyor. Bu da teknolojinin yakın vadede genel amaçlı işgücü alternatifi olma iddiasını sınırlıyor.

KAMU DESTEĞİYLE HIZLANAN ÜRETİM

BofA Global Research verilerine göre insansı robot sektörü geçen yıl dünya genelinde yaklaşık 20 bin robot sevk etti; bu sevkiyatların yüzde 95’i Çinli üreticiler tarafından gerçekleştirildi. Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı yetkililerinden Gan Xiaobin, ülkenin bu yıl 100 binden fazla insansı robot üretmeyi beklediğini açıkladı. BofA, 2030’a kadar küresel yıllık sevkiyatların 1,2 milyon adede ulaşabileceğini öngörüyor.

Çin’in en üst ekonomik planlama kurumu olan Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu’na göre ülkede 150’den fazla insansı robot şirketi bulunuyor. Bu sayı, Çin’deki elektrikli araç markalarının sayısını aşıyor. Kamu satın alma verileri ise merkezi, eyalet ve yerel yönetimlerin yılın ilk yarısında insansı robotlar ve bağlantılı ürünler için en az 230 milyon dolar harcadığını gösteriyor. Bu tutar, bir önceki yılın aynı döneminde 62 milyon dolar, 2024’ün aynı döneminde ise 6 milyon dolar düzeyindeydi.

Pekin’in yaklaşımı, elektrikli araçlar ve güneş panellerinde izlenen sanayi politikasıyla benzerlik taşıyor: Stratejik görülen bir sektör sübvanse ediliyor, erken aşamada üretim kapasitesi kuruluyor ve yoğun rekabet yoluyla maliyetlerin düşmesi hedefleniyor. Ancak analistlere göre insansı robotlar, otomobil ya da güneş paneli gibi olgunlaşmış sektörlerden farklı olarak hâlâ erken aşama bir teknoloji.

Bu nedenle bazı uzmanlar, belirli üretim görevleri için kullanılan robot kolları hâlihazırda daha ucuz ve güvenilirken, insan biçimli genel amaçlı makinelerin ekonomik anlamda ne kadar mantıklı olduğunu sorguluyor. Hello China Tech analisti Poe Zhao, “Ekonomik koşullar bugün yaygın kullanımı desteklemiyor” değerlendirmesini yaptı. Zhao’ya göre yakın vadede pazarın daha çok “tehlikeli, tekrarlayan ve yapılandırılmış işlerde” yoğunlaşması bekleniyor.

Sektöre akan sermaye de tartışmaların merkezinde. ABD merkezli Interconnected Capital’dan Kevin Xu, bazı kurucuların Çin’in insansı robot sektörünü bir balon olarak gördüğünü belirterek, “Er ya da geç yüzde 100 bir konsolidasyon olacak. Mesele sadece bunun kim tarafından yapılacağı ve ne kadar çirkin olacağı” dedi.

Çin’in robotik tedarik zincirindeki yükselişi, ticari rekabetin ötesinde jeopolitik sonuçlar da doğuruyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi temmuz ayında yeni Çin üretimi insansı robotların ithalatını yasakladı; gerekçe olarak ABD yapay zeka sektörünü aksama ve siber saldırı risklerinden koruma ihtiyacı gösterildi.

Şimdilik UBTech ve Unitree, analistlerin ayakta kalma potansiyeli gördüğü şirketler arasında öne çıkıyor. Ancak sektörün önündeki temel soru değişmiş değil: Çin, üretim kapasitesi ve kamu desteğiyle insansı robotlarda küresel üstünlük kurmaya çalışırken, robotların günlük ve endüstriyel işlerde gerçekten ne zaman güvenilir hale geleceği belirsizliğini koruyor.