Türkiye’de yapay zekâ destekli otonom çiftlikler yaygınlaşıyor: 22 girişimci yeni modele geçiyor

Türkiye’de tarım ve hayvancılıkta dijital dönüşümü hızlandırmayı hedefleyen yeni programla, 12 şehirden seçilen 22 tarım girişimcisi yapay zekâ destekli otonom çiftlik modeline geçmeye hazırlanıyor. Tarım Teknolojileri Kümelenmesi Vakfı’nın başlattığı çalışma kapsamında kurulacak çiftliklerde sağım, yemleme, hayvan takibi, ahır iklimlendirmesi ve bazı tarla operasyonları robotlar, sensörler ve veri sistemleriyle yürütülecek.

Her biri 100 büyükbaş kapasiteli olarak planlanan çiftliklerde üretim süreçlerinin daha düzenli izlenmesi ve karar alma mekanizmalarının veriye dayalı hale getirilmesi amaçlanıyor. Çiftlik içine yerleştirilecek sensörler ve görüntüleme sistemleriyle hayvanların sağlık durumu, çevresel koşullar ve üretim süreçleri sürekli takip edilecek. Toplanan veriler ise yapay zekâ ve analiz sistemleriyle değerlendirilecek.

GÜNLÜK İŞLER ROBOTLARA DEVREDİLECEK

Yeni modelde geleneksel çiftliklerde yoğun insan emeği gerektiren tekrarlı işlerin önemli bölümü otomasyon sistemleriyle yapılacak. Otonom sağım robotları süt sağımını daha az insan müdahalesiyle gerçekleştirirken, sağım sırasında elde edilen verilerin dijital olarak kayıt altına alınmasını da sağlayacak.

Yemleme ve besleme süreçleri de programın önemli başlıkları arasında yer alıyor. Otonom buzağı besleme sistemleri, otomatik yemleme çözümleri ve yem itme robotlarıyla hayvanların beslenme programlarının daha düzenli yürütülmesi hedefleniyor. Akıllı yem merkezleri sayesinde yemin hazırlanması ve çiftlik içinde doğru noktalara ulaştırılması da dijital sistemlerle yönetilecek.

Ahır ortamının kontrolünde de sensör tabanlı sistemlerden yararlanılacak. Sıcaklık, havalandırma ve diğer çevresel koşulların sürekli izlenmesiyle hayvan refahını ve üretim verimliliğini etkileyen değişkenlerin daha yakından takip edilmesi planlanıyor.

TARLALARDA DRON VE ROBOTİK ARAÇLAR KULLANILACAK

Otonom üretim modeli yalnızca hayvancılıkla sınırlı kalmayacak. Program kapsamında tarımsal üretimde kullanılabilecek otonom ilaçlama ve hasat sistemleri de devreye alınacak. Tarım dronları ve robotik araçlar, tarlalarda insan gücüyle yürütülen bazı işlemlerin otomatikleştirilmesinde kullanılacak.

Sensörlerden gelen verilerin tarladaki otonom sistemlerle birleştirilmesiyle daha hassas üretim yapılması hedefleniyor. Böylece tarlanın tamamına aynı işlemi uygulamak yerine, ihtiyaç duyulan alanların belirlenmesi ve müdahalenin yalnızca gerekli noktalarda yapılması mümkün olabilecek.

Programa dahil edilen girişimciler çiftliklerini yönetebilmek için eğitim sürecinden geçiriliyor. Hayvan sağlığı, sürü yönetimi, üretim planlaması, işletmecilik, robotik, sensörler, veri analizi ve yapay zekâ destekli üretim başlıklarında teorik ve uygulamalı eğitim alan adaylar, sınavın ardından sertifikalandırılıyor. Başarılı olan girişimciler yatırımcılarla buluşturularak çiftlik kurulum sürecine geçiyor.

Son bir yılda 12 şehirde toplam 24 otonom çiftlik kuruldu. Bunların 12’si üniversitelerde eğitim ve araştırma amacıyla, 12’si ise tarım girişimcileri için hayata geçirildi. Üniversitelerdeki çiftlikler, Yükseköğretim Kurulu ile yapılan protokol kapsamında hibe edildi. Bu tesislerde öğrencilerin ve bölgedeki üreticilerin yeni teknolojilerle uygulamalı eğitim alması, bilimsel çalışmaların gerçek üretim koşullarında yürütülmesi ve AR-GE faaliyetlerinin sahaya taşınması amaçlanıyor.

Girişimciler için kurulan çiftliklerde ise süreç uygulama aşamasına geçmiş durumda. Bazı tesislerin kurulumunun tamamlandığı, hayvanların yeni çiftliklere getirilmesinin beklendiği belirtiliyor. Anadolu Ajansı’na konuşan girişimcilerden Şeydanur Kaya, 100 anaç Angus’tan 100 sağlıklı buzağı elde etmeyi hedeflediklerini ifade etti.

Programın kısa vadeli hedefi, 2026 sonuna kadar yapay zekâ destekli 40 otonom çiftliği faaliyete geçirmek. Uzun vadede ise TÜME’nin 40 bin genç tarım girişimcisini 40 bin yeni nesil otonom çiftlikle buluşturabilecek bir ekosistem oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.