Yapay zekalı sokak lambaları, güneş enerjisiyle çalışıp yapay zeka hizmetinden gelir üretiyor

Akıllı şehir altyapısında yeni bir model olarak öne çıkan iLamp, sokak aydınlatmasını yalnızca elektrik tüketen bir kamu hizmeti olmaktan çıkarıp dağıtık bir yapay zeka altyapısına dönüştürmeyi hedefliyor. Güneş enerjisiyle çalışan direkler, şebekeye ihtiyaç duymadan gece aydınlatma sağlarken, üzerindeki Nvidia tabanlı uç yapay zeka donanımıyla da çıkarım hizmeti verebiliyor.

Belediyeler için sokak aydınlatması önemli bir gider kalemi. Kaynakta aktarılan bilgilere göre bu harcama, bazı belediyelerde toplam elektrik tüketiminin yüzde 25 ila 40’ına ulaşabiliyor. iLamp modeli ise bu yükü azaltmayı, hatta direkleri gelir üreten birer altyapı birimine çevirmeyi amaçlıyor.

Sistemin teknik yapısı, gündüz üretilen enerjinin LiFePO4 bataryada depolanmasına dayanıyor. Modeline göre 200 watt ile 600 watt arasında elektrik üretebilen direk, gece aydınlatma için yaklaşık 80 watt tüketiyor. Hareket ya da insan algılanmadığında LED ışık seviyesi yüzde 10-20 bandına indirilebiliyor; böylece enerji tasarrufu sağlanıyor.

UÇ YAPAY ZEKA İLE YERİNDE İŞLEME

Direğin içinde yer alan Nvidia Orin tabanlı uç yapay zeka sisteminin yaklaşık 25 watt tükettiği belirtiliyor. Girişimin iddiasına göre bu donanım, OpenAI benzeri müşterilere çıkarım hizmeti sunarak direk başına yılda 2 bin ila 4 bin 500 dolar arasında gelir oluşturabiliyor. Soğutma ihtiyacının ise direk içindeki doğal hava akımıyla karşılanması, veri merkezi maliyetlerine kıyasla dikkat çeken başlıklardan biri olarak sunuluyor.

Yapay zeka tarafında asıl kullanım alanı, modellerin eğitilmesinden çok işletilmesi ve çıkarım yapılması. Bu nedenle Jetson tipi uç yapay zeka cihazları, büyük modelleri eğitmek için yeterli olmasa da sahadaki görüntü, ses ve sensör verisini yerinde işleyebiliyor.

Bu yaklaşım, verinin sürekli merkeze aktarılması yerine direk üzerinde anlamlandırılmasını sağlıyor. Örneğin bir trafik kamerasından gelen görüntünün tamamını 5G hattı üzerinden veri merkezine göndermek yerine, direk yalnızca saniyede geçen araç sayısı gibi işlenmiş bilgileri merkeze iletebiliyor. Bu da iletişim ve veri merkezi maliyetlerini azaltırken güvenlik risklerini de sınırlayabilir.

iLamp’in yalnızca aydınlatma ve yapay zeka işlemleriyle sınırlı kalmadığı, 80’den fazla modülle özelleştirilebildiği aktarılıyor. Silah sesi tespiti, plaka tanıma, yüz ve duman algılama, hava durumu ölçümü, hava kirliliği takibi, elektrikli araç şarjı ve drone şarj istasyonu gibi işlevler bu modüller arasında sayılıyor.

Şebekeden bağımsız çalışabilen bir direğin fiyatının 10 bin dolara kadar çıkabildiği belirtiliyor. Bu nedenle şirketin sistemi doğrudan satmak yerine, belediyelerden kurulum izni alıp altyapıyı kendisinin işletmeyi tercih ettiği ifade ediliyor. Modelin, gelir üretimi sayesinde birkaç yıl içinde kendini amorti edebileceği öne sürülüyor.

Girişimin ölçeklenme planları arasında Nijerya’ya 50 bin şebekeden bağımsız direk kurulumu da yer alıyor. Bu kurulumla toplam 13,75 petaOPS yapay zeka işlem gücü oluşacağı ve bu kapasitenin büyük şirketlere kiralanabileceği belirtiliyor. Çalınmaya karşı geliştirilen güvenlik çözümünde ise işlemcinin sökülmeye çalışılması halinde kullanılamaz hâle gelmesi hedefleniyor.

Bu tür sistemler yaygınlaşırsa sokak lambaları, kentlerde yalnızca aydınlatma değil; veri işleme, sensör ağı, iletişim ve enerji yönetimi açısından da yeni bir rol üstlenebilir. Ancak güvenlik, mahremiyet, maliyet ve kamusal denetim gibi başlıklar, teknolojinin uygulanma biçiminde belirleyici olacak.