Poşet, streç film ve tek kullanımlık paketlere yasak geliyor! Tarih belli oldu
AB, ambalaj atıklarını azaltmak için PFAS kısıtlamalarıyla başlayacak yeni döneme geçiyor; market, restoran ve otellerde birçok tek kullanımlık ürün kalkacak.
12punto
Avrupa Birliği’nde ambalaj atıklarını azaltmayı hedefleyen yeni kurallar 12 Ağustos 2026’da aşamalı olarak yürürlüğe girmeye başlayacak. İlk adım, gıda ambalajlarında PFAS olarak bilinen ve doğada uzun süre kalıcılığı nedeniyle “sonsuz kimyasallar” diye tanımlanan maddelerin kullanımına yönelik kısıtlamalar olacak.
AB’de kişi başına yıllık ortalama 177,8 kilogram ambalaj atığı oluşması, düzenlemenin temel gerekçeleri arasında gösteriliyor. Yeni kurallar yalnızca üreticileri değil; süpermarketleri, kafe ve restoranları, otelleri, havalimanlarını ve tüketicilerin günlük alışkanlıklarını da etkileyecek.
YASAKLAR AŞAMALI OLARAK GENİŞLEYECEK
12 Ağustos’tan itibaren gıda ambalajlarında PFAS kullanımına sınırlama getirilirken, sağlığa zararlı Bisfenol A’nın (BPA) kullanımına ilişkin daha önceki yasak da devam edecek. Ancak meyve, sebze ve balık konservelerinin raf ömrünü uzatmak için kullanılan bazı kaplamalara tanınan istisnanın Temmuz 2028’e kadar süreceği belirtiliyor.
Yeni ambalaj rejimi tek bir tarihte değil, kademeli şekilde uygulanacak. 12 Şubat 2027’den itibaren kafe ve restoranlar müşterilerine kendi kahve kupalarını ya da yemek kaplarını getirme seçeneği sunmak zorunda olacak. 12 Şubat 2028’de ise zincir restoran ve kafeler, tek kullanımlık ürünler yerine yeniden kullanılabilir bardaklar sunmakla yükümlü hale gelecek; küçük işletmeler bu zorunluluktan muaf tutulacak.
12 Şubat 2029’dan itibaren polistiren köpükten üretilen fast food ve paket servis kapları yasaklanacak. Aynı tarihte havalimanlarında valizlerin streç filmle sarılması uygulaması da sona erecek.
MARKET VE RESTORANLARDA GÖRÜNÜR DEĞİŞİM
Düzenlemelerin en kapsamlı bölümü 2030’da devreye girecek. Bu tarihten itibaren kasalarda verilen hafif plastik poşetler, taze meyve ve sebzelerde kullanılan bazı plastik ağlar, poşetler ve kutular yasak kapsamına alınacak. Birden fazla içecek kutusu veya şişesini bir arada tutan plastik filmlere de izin verilmeyecek; taşımanın zorunlu olduğu durumlar için istisna uygulanabilecek.
Restoran ve kafelerde yerinde tüketimde kullanılan tek kullanımlık plastik ambalajlar da 2030 itibarıyla kaldırılacak. Masalarda bulunan tek kullanımlık şeker, tuz, ketçap ve mayonez paketleri yasak kapsamına girecek. Paket servis siparişlerinde ise bu ürünlerin kullanımına izin verilecek.
Otellerdeki küçük plastik şampuan ve sabun ambalajları da yeni kurallarla birlikte yasaklanacak. Kâğıt ve diğer alternatif malzemelerden üretilen ambalajların kullanımına ise devam edilebilecek.
AB üyesi ülkelerin ayrıca tek kullanımlık plastik şişeler ve içecek kutuları için depozito sistemi kurması gerekecek. 2030’dan itibaren yüzde 70’ten daha düşük oranda geri dönüştürülebilen ambalajların satışına izin verilmeyecek.
Düzenlemenin nihai hedefi, ambalaj atıklarını 2040 yılında 2018 seviyesine kıyasla en az yüzde 15 azaltmak. Eurostat verilerine göre AB’de ambalaj atıkları 2021’e kadar artış eğilimini sürdürürken, sonraki iki yılda düşüş kaydetti.