Tek kullanımlık plastiklere yasak kapıda: İşte kaldırılacak ürünler

Türkiye’de plastik atıkların azaltılması amacıyla hazırlanan yeni bir düzenleme gündeme geliyor. “Sıfır Atık” yaklaşımı doğrultusunda hazırlanan yönetmelik taslağı, Avrupa Birliği’nin 2019’da yürürlüğe koyduğu tek kullanımlık plastiklere yönelik düzenlemelerle uyumlu olacak şekilde şekillendirildi. Taslak metnin önümüzdeki günlerde kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının görüşüne açılması planlanıyor.

Bu yıl içinde yürürlüğe girmesi beklenen düzenleme, günlük yaşamda yaygın olarak kullanılan birçok plastik ürünün kullanımını sınırlayarak çevresel etkileri azaltmayı hedefliyor.

İLK YASAK LİSTESİ: HANGİ ÜRÜNLER KALDIRILIYOR?

Hazırlanan yönetmelik, doğada uzun süre çözünmeyen ve deniz kirliliğinin önemli bölümünü oluşturan tek kullanımlık plastikleri hedef alıyor. İlk aşamada bazı ürünlerin piyasaya arzı ve kullanımı sona erecek.

Bu kapsamda yasaklanması planlanan ürünler arasında şunlar bulunuyor:

• Plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubukları ve tabaklar
• Köpük (EPS) malzemeden üretilen yiyecek kapları ve içecek bardakları
• Plastik çubuklu kulak temizleme pamukları
• Balon çubukları ve pipetler
• Tamamen plastikten üretilen içecek karıştırıcıları

Yetkililer, söz konusu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap veya karton gibi çevre dostu alternatiflerin yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtiyor.

Yeni düzenlemenin sadece çevresel faydalar sağlaması değil, aynı zamanda ekonomik kazanç üretmesi de bekleniyor. Bakanlık verilerine göre uygulamanın hayata geçmesi halinde önemli sonuçlar ortaya çıkacak.

Öngörülen etkiler arasında şu başlıklar öne çıkıyor:

• Her yıl yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesi
• Atık yönetimi süreçlerinde yıllık yaklaşık 1,5 milyar TL tasarruf sağlanması
• Plastik hammaddede ithalata olan bağımlılığın azaltılması

Kamuoyu araştırmaları, tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılmasına yönelik toplumsal desteğin güçlü olduğunu gösteriyor. TÜİK ile birlikte yürütülen çalışmada vatandaşların büyük bölümünün bu adımı olumlu karşıladığı görüldü.

Araştırma sonuçlarına göre:

• Katılımcıların %77,6’sı tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor.
• %76,4’ü pipet, tabak ve çatal gibi ürünlerin kısıtlanmasını faydalı buluyor.
• Plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulamasıyla 2019'dan bu yana 3 milyon ton atık engellendi ve 42 milyar TL tasarruf sağlandı.

YENİ ADIMLAR YOLDA

Planlanan dönüşüm yalnızca mutfak gereçleriyle sınırlı kalmayacak. İlerleyen süreçte farklı ürün gruplarına yönelik ek önlemler de gündeme gelecek.

Bu kapsamda;

• Plastik içeren içecek bardakları ve gıda kapları
• Tüm kargo poşetleri
• Islak mendiller ve temizlik havluları gibi ürünler için azaltım hedefleri ve uyarı etiketleri gibi ek uygulamalar değerlendirilecek.