5 büyük şehir elektriksiz kaldı

Küba, cumartesi akşamı ulusal elektrik şebekesinde meydana gelen kısmi çökme sonrası başkent Havana dahil olmak üzere batıda yer alan beş eyalette büyük bir elektrik kesintisiyle karşı karşıya kaldı. Küba Elektrik Şirketi UNE’den yapılan açıklamada, 15 eyaletten beşinde yerel saatle 18.07’de şebekedeki arıza nedeniyle elektriğin verilemediği bildirildi. Küba genelinde yaşanan bu son kesinti, ülkede süregelen enerji ve yakıt sıkıntısının bir yansıması olarak öne çıkıyor.

Ülkede ABD’nin uyguladığı petrol ambargosu ve geçen yıllarda artan yaptırımlar sonucu enerji tedariğinde büyük sıkıntılar yaşanıyor. Yetkililer, yakıt eksikliğinin şebekeyi olağanüstü durumlara karşı daha kırılgan hale getirdiğini ve acil jeneratörlerin de gerektiği gibi çalıştırılamadığını belirtiyor. Bu koşullar, Kübalıların günlük yaşantısı üzerinde ciddi şekilde hissediliyor.

Elektrik kesintileri son aylarda sivillerin hayatında derin izler bırakıyor. 9,4 milyon nüfuslu ada ülkesinde, başkentte kesintiler 30 saati aşarken diğer bölgeler de günlerce karanlıkta kalıyor. Yıl başından bu yana beş geniş çaplı elektrik kaybı yaşanırken, 2024 sonundan bu yana on kez ülke genelinde benzer arızalar kayda geçirildi.

Kesintiler karşısında sabrı tükenen Kübalılar, hayatlarının sürekli aksamasından dolayı ciddi bir yılgınlık içinde. Denize nazır Malecon’da zaman geçiren 72 yaşındaki marangoz Julian Gonzalez, içinde bulundukları durumu; “Burada adeta ateş böcekleri gibi yaşıyoruz; her zaman karanlıktayız. Elektriğin ne zaman geleceğini asla bilemiyorsunuz, bu bizim acı gerçekliğimiz” sözleriyle ifade etti. Gonzalez ayrıca, “Evde oturup içlenmekten iyidir” diye konuştu.

ABD YAPTIRIMLARI VE ŞEBEKENİN KÖTÜ DURUMU

Yetkililer ve vatandaşlar arasında elektrik sorununun kaynağına ilişkin tartışmalar sürüyor. Küba yönetimi, şebekenin bu kadar kötü durumda olmasında Washington’ın zorlayıcı politikalarının doğrudan etkisi olduğunu savunurken, ABD ise asıl problemin Küba hükümetinin başarısız ekonomik yönetiminde yattığını iddia ediyor.

Küba'nın enerji altyapısı oldukça yaşlanmış durumda. Şebekenin ana yükünü taşıyan yedi termik santral, 40 yılı aşkın bir süredir faaliyette ve bakımsızlık nedeniyle önemli oranda yıprandı.

REKOR DÜZEYDE EKONOMİK REFORM ADIMLARI

Ekonomik darboğaz, yetkilileri yeni çözümler aramaya ittirdi. Küba hükümeti, enerji, tarım, turizm ve finans gibi alanlarda devlete ait sektörleri özel işletmelere açarak ekonomiye hareket kazandırmayı hedefliyor. Özellikle, geçtiğimiz hafta Ulusal Meclis toplantısında serbest piyasa reformları kapsamında arazi kullanımının esnetilmesi, özel şirketlerin sağlık, turizm ve enerji alanlarında faaliyet göstermesi gibi önemli kararlar oybirliğiyle onaylandı.

Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, gerçekleşen reformların herhangi bir şekilde ABD’nin isteğiyle olmadığını vurgulayarak, “Bazılarının korktuğu gibi yırtıcı kapitalizmi uygulamayacağız ya da ulusal varlıkların kitlesel bir özelleştirmesini gerçekleştirmeyeceğiz. Sağlık, bilim, kültür veya ülke için stratejik olan hizmetlerin özelleştirilmesi söz konusu değildir ve bu durum çok net anlaşılmalıdır” açıklamasında bulundu.

Başbakan Manuel Marrero Cruz ise, hükümetin ilk kez yakıt ithal ve satışına izin veren bir yabancı yatırım modeline yetki verdiğini ve 200’e yakın yerli işletmeye toptan akaryakıt dağıtımı yapabilecek lisans tanıdıklarını belirtti. Bu adımlar, devletin onlarca yıldır kontrolünde tuttuğu enerji sektöründe önemli bir değişimi işaret ediyor.

Yeni onaylanan tarım yasası ile hem yerli hem de yabancılar devlet arazilerinin kullanım hakkını daha kolay elde edebilecek. Adadaki arazilerin yüzde 80’inin devletin, geri kalanının ise özel şahısların kontrolünde olduğu biliniyor.

TURİZM VE SAĞLIK ALANINDA ÖZEL SEKTÖR AÇILIMI

Yaptırımların etkisiyle uluslararası otel zincirlerinin çekildiği ve akaryakıt kıtlığının uçuşları aksattığı Küba’da turizm sektörü de ağır darbe aldı. Milletvekilleri, özel tur şirketlerinin kurulmasını ve araç kiralama ya da ekoturizm gibi alanlarda özel yatırımlara imkan tanıyacak 10 ayrı önlemin kabul edildiğini açıkladı. Buna ek olarak, ilk kez tamamen yabancı sermayeli bir sağlık turizmi şirketinin kurulmasına yönelik düzenleme hayata geçirildi.

Ayrıca, devlet eczanelerindeki ilaç eksikliğinin önüne geçilmesi için özel şirketlerin ilaç ithalatına izin verilecek. Ancak hükümet, bu ekonomik açılımların sonuçlarının zamanla ortaya çıkacağı ve uygulamanın kademeli olacağı konusunda uyarıyor. Başbakan Marrero, “Sonuçlar kademeli olarak elde edilecek. Şimdiden itibaren en önemli ve belki de en zor aşama başlıyor” ifadelerini kullandı.

Özetle, Küba enerjide yaşadığı derin kriz karşısında ekonomi yönetimini adım adım serbestleştirirken, zorlu koşullarda hem kamu hem de özel sektörün rolünü yeniden tanımlamaya çalışıyor.