Afganistan’da kölelik yasalaştı, kız çocuklarına eğitim yasağı geldi! Muhaliflere 'ölüm' cezası
Taliban yönetimi, Afganistan’da yürürlüğe koymayı planladığı yeni ceza düzenlemelerini duyurdu. Metin, cezaların dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statüye göre farklı uygulanacağını öngörürken, kölelik, ihbar zorunluluğu ve vatandaşlara cezalandırma yetkisi verilmesi gibi başlıklar içeriyor.
12punto
Afganistan’da Taliban yönetimi, ülkede uygulanacak yeni ceza usullerine ilişkin kapsamlı bir metni kamuoyuna açıkladı. Düzenlemeler, ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statü esas alınarak farklı biçimlerde uygulanacağını ortaya koyuyor.
KÖLELİK VE “EFENDİ” YETKİSİ
Metnin en dikkat çeken bölümlerinden biri kölelikle ilgili hükümler oldu. Ceza hukukunun parçası olarak kölelik açık biçimde yer alırken, metin boyunca “efendi” ve “köle” ifadeleri kullanılıyor. Kölenin cezalandırılması yetkisinin “efendisine” bırakıldığına dair maddeler bulunuyor.
TOPLUMUN DÖRT SINIFA AYRILMASI
Taliban, ülke nüfusunu dört sosyal sınıfta tanımlıyor: din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Düzenlemeye göre, suç karşılığında uygulanacak cezanın türü ve ağırlığı kişinin bu statüsüne göre belirlenecek. “Din alimi” olarak tanımlanan kişiler için yalnızca uyarı öngörülürken, seçkinler için mahkemeye çağrı ve uyarı, orta sınıf için hapis cezası belirtiliyor. Alt sınıf için ise hapis cezasına ek olarak bedensel cezaların uygulanabileceği ifade ediliyor.
Yeni ceza hükümleri, Taliban mahkemelerine yargı organlarına muhalif olanlar ve eleştirmenler hakkında ölüm cezası kararı verebilme yetkisi tanıyor. Metinde “isyancı” olarak tanımlanan kişilerin kamuya zarar vereceği ve bu zararın öldürülmeden giderilemeyeceği öne sürülüyor. Ayrıca muhalifleri yetkililere bildirmeyenler için de hapis cezası öngörülüyor. Bu kapsamda tüm vatandaşların Taliban karşıtı faaliyetleri bildirmeleri gerektiği vurgulanıyor.
VATANDAŞLARA 'CEZALANDIRMA' YETKİSİ
Düzenlemeler arasında, vatandaşların “günah” işlendiğine tanık olmaları halinde kişileri doğrudan cezalandırabilmelerine izin veren bir madde de yer alıyor.
KIZ ÇOCUKLARININ EĞİTİMİ YASAKLANDI
Yeni yasalar, kız çocuklarının eğitimine yönelik yasakları da içeriyor. Ayrıca dans etmek ve dans edenleri izlemek yasaklanırken, “ahlaksızlık yerleri” olarak tanımlanan alanların yıkılması hükme bağlanıyor. Bu yerlerin kapsamı ise açıkça belirtilmiyor.
Metinde, kemik kırığına veya derinin yırtılmasına yol açmamak kaydıyla şiddetin serbest bırakıldığına dair maddeler bulunuyor. Çocuk istismarı ve çocuğa yönelik şiddetin cezasız kalabileceği ifade edilirken, bir babanın 10 yaşındaki oğlunu namazı ihmal gibi davranışlar nedeniyle cezalandırabileceğine ilişkin hüküm yer alıyor. Akrabalık bağı olmayan kadın ve erkeğin bir arada bulunması da suç olarak tanımlanıyor.
Taliban, Hanefi mezhebini esas alan düzenlemesine göre mezhebini terk edenleri kafir olarak nitelendiriyor ve bu kişilerin hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağını belirtiyor.
Düzenlemenin uluslararası insan hakları standartları, temel özgürlükler ve adil yargılama ilkeleriyle çeliştiği yönünde değerlendirmeler yapılırken, Taliban 2021 yılında ABD’nin ülkeden çekilmesinin ardından kontrolü ele aldığı Afganistan’da bu tür yasaları uygulamaya devam ediyor.