İsrail-İran geriliminin ekonomik faturası ortaya çıktı
İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ülkeye ağır bir ekonomik yük getirdiği, yeni bir çatışmanın ise maliyetin milyar dolarları bulabileceği hesaplanıyor.
12punto
Geçtiğimiz yıl 13 Haziran’da başlayan İsrail’in İran’a saldırıları, ülke ekonomisinde ciddi bir mali külfet oluşturdu. İsrail’de yapılan son analizlere göre, sadece geçtiğimiz sene gerçekleştirilen askeri harekât 20 milyar şekele yani yaklaşık 6,4 milyar dolara mal oldu. Güvenlik uzmanları ve eski askeri danışmanlar, olası yeni bir çatışma durumunda bu rakamların çok daha yukarılara çıkabileceği konusunda uyarıyor.
İsrail Genelkurmay Başkanı’nın önceki ekonomi danışmanı Reem Aminoach değerlendirmesinde, savaş çıkmadığı senaryoda bile yüksek bir bedelin ödeneceğine dikkat çekti: "Nispeten en az maliyetli senaryo, İsrail’in hiç saldırı başlatmamasıdır." Aminoach’a göre, yalnızca savunma sistemlerinin idamesi ve güvenlik önlemleri bile 7 ila 10 milyar şekel (2,2 ila 3,2 milyar dolar) arasında bir askeri harcama gerektiriyor ve bu, hiçbir çatışma olmadan ortaya çıkan rakam.
Benzer şekilde Genelkurmay’ın diğer eski danışmanlarından Şaşon Haddad da, geçtiğimiz yıl yaşanana benzer bir askeri harekâtın 15 ila 25 milyar şekel (4,8 ila 8 milyar dolar) aralığında bir ek maliyet doğurabileceğine dikkat çekti. Açıklamalarda, hesaplanan bu maliyetlerin yalnızca askeri harcamaları kapsadığı, işin sivil ayağının ise ek bir yük getirdiği vurgulandı. Yani; toplam yük, sivil hasar ve sosyal etkiler de dahil edildiğinde 30 milyar şekele (yaklaşık 9,8 milyar dolar) kadar çıkabiliyor.
Son dönemde, ABD’nin İran’a potansiyel bir saldırı başlatabileceğine dair uluslararası arenada karşılıklı sert açıklamalar yapılırken, İsrail yönetimi her türlü olasılığa karşı hazırlık yaptığını duyurdu.
Bu arada İran lideri Ali Hamaney, bugün yaptığı açıklamada, ABD’nin ülkesine yönelik bir saldırıda bulunması halinde, çatışmanın sadece iki ülkeyle sınırlı kalmayacağı, bölgesel bir savaşa dönüşeceğini ifade etti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise, İran’dan gelecek herhangi bir saldırıya sert yanıt vereceklerini belirterek, gerginliğin dozunu artırdı.
Geçtiğimiz yıl boyunca devam eden nükleer müzakereler sürecinde İsrail, 13 Haziran 2025’te İran’ın çeşitli kentlerinde hem askeri hem de sivil hedeflere karşı saldırılar düzenlemişti. İsrail’e destek veren ABD ise 22 Haziran’da İran’ın Natanz, Fordo ve İsfahan’daki nükleer tesislerine "Gece Yarısı Çekici" kod adıyla operasyon gerçekleştirmişti. Bu operasyonda, yalnızca ABD’nin envanterinde bulunan “sığınak delici” bombaların kullanıldığı belirtilmişti.
ABD Başkanı Donald Trump saldırıyı "büyük başarı" olarak nitelendirirken, basına sızan ilk hasar analizleri, saldırıların İran’ın nükleer programını tamamen devre dışı bırakmasa da birkaç ay geriye ittiğini gösterdi.