Japonya veraset kurallarını gevşetti ancak kadın imparator yasağı değişmedi

Japonya parlamentosu, imparatorluk ailesinin giderek küçülmesi nedeniyle veraset ve aile üyeliği kurallarında değişiklik öngören yasa tasarısını kabul etti. Düzenleme, kraliyet görevlerini sürdürebilecek kişi sayısının azalması üzerine gündeme geldi.

Yeni yasayla, imparatorluk ailesinin 15 yaşından büyük uzak erkek akrabalarının aileye kabul edilmesinin önü açıldı. Ayrıca imparatorluk ailesindeki kadın üyeler, halktan biriyle evlenseler de kraliyet statülerini koruyabilecek.

Ancak düzenleme, Japonya’da uzun süredir tartışılan en kritik başlığı değiştirmedi: Kadınların tahta çıkmasını engelleyen kural yürürlükte kaldı. Bu nedenle mevcut İmparator Naruhito’nun tek çocuğu olan Prenses Aiko, yeni yasaya rağmen veraset hattında yer almıyor.

VERASET HATTI DARALIYOR

Japonya, kökenleri 2 bin 600 yıldan eskiye uzandığı kabul edilen dünyanın en eski kesintisiz kalıtsal monarşilerinden birine sahip. Buna karşın bugünkü veraset hattı oldukça sınırlı.

Taht sıralamasında ilk sırada imparatorun küçük kardeşi, 60 yaşındaki Fumihito bulunuyor. Fumihito’nun 19 yaşındaki oğlu Prens Hisahito ikinci sırada yer alırken, imparatorun 90 yaşındaki amcası da uygun son aday olarak üçüncü sırada gösteriliyor.

Mevcut kurallar değişmezse ve Prens Hisahito’nun erkek çocuğu olmazsa, veraset hattının sona ermesi riski bulunuyor. Yeni düzenleme bu riski azaltmak amacıyla, İkinci Dünya Savaşı sonrasında imparatorluk ailesinden çıkarılan 11 eski kolun erkek torunlarının yeniden aileye alınabilmesine imkân tanıyor.

Kadın üyelerin evlilik sonrası statülerini koruyabilmesi de saray törenleri ve kamuoyu önündeki resmî görevler açısından aileye daha geniş bir kadro sağlayabilir. Daha önce halktan biriyle evlenen kadın üyeler unvanlarını bırakmak zorundaydı. Prenses Mako da 2021’de üniversitede tanıştığı kişiyle evlenirken kraliyet statüsünden ayrılmıştı.

Buna rağmen kadın üyelerin halktan kişilerle evliliklerinden doğan çocuklar da tahta çıkma hakkına sahip olmayacak. Böylece reform, imparatorluk ailesinin işleyişine ilişkin bazı kuralları gevşetse de verasetin yalnızca erkek soyuyla sürmesi ilkesini korumuş oldu.

Kadın imparator meselesi ise Japonya’da kamuoyunun güçlü desteğine rağmen siyasi olarak tartışmalı kalmayı sürdürüyor. Mainichi Shimbun’un haziran ayında 2 binden fazla kişiyle yaptığı ankette katılımcıların yüzde 70’inden fazlası kadın bir imparatoru desteklediğini belirtti. Kyodo News anketinde bu oran yüzde 83 olarak ölçüldü.

Muhafazakâr siyasi çevreler ise yalnızca erkeklerin veraset hakkına sahip olduğu sistemin imparatorluğun meşruiyeti açısından korunması gerektiğini savunuyor. Yeni yasa, 1949’dan bu yana İmparatorluk Hanedanı Yasası’nın ana metninde yapılan ilk değişiklik olarak öne çıkıyor.