Kazakistan’ın ‘saten’ parlaklığındaki Ahal-Teke kısrağı Aqzhan ulusal simgeye dönüştü

Kazakistan’da Ahal-Teke ırkından açık renkli kısrak Aqzhan, yalnızca görünümüyle değil, taşıdığı kültürel anlamla da ülkenin yeni sembollerinden biri olarak öne çıktı. Sateni andıran parlak tüyleriyle dikkat çeken at, sosyal medyada ve uluslararası yayınlarda geniş ilgi gördü.

Aqzhan’ın gündeme gelmesinde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev’in cumhurbaşkanlığı ahırlarını ziyaretinin ardından yaptığı paylaşım etkili oldu. Tokayev, geçen yıl açık renkli bir Ahal-Teke tayına Aqzhan adını verdiğini belirterek atın “uzun boylu, zarif boyunlu, düzgün kulaklı, ince gövdeli ve berrak bakışlı” olduğunu ifade etti.

30 Mart 2025’te Astana’da doğan Aqzhan’ın, Ahal-Teke atlarının yalnızca yaklaşık yüzde 3’ünde görülen izabelli renge sahip olduğu aktarılıyor. Bu renk, ilk bakışta albinizm izlenimi verse de asıl etkiyi ince tüylerin ışığı kırmasıyla oluşan saten parlaklığı yaratıyor.

BOZKIR KÜLTÜRÜNDE ATIN YERİ

Kazakistan’da at, göçebe kültürün en güçlü simgelerinden biri olarak kabul ediliyor. Bölgede atların evcilleştirilmesine ilişkin en eski kanıtların Orta Asya’daki Botay kültürüyle bağlantılı olduğu, önceki bulguların bu süreci MÖ 2200’lere, yeni araştırmaların ise MÖ 3500’lere kadar götürdüğü belirtiliyor.

Yüzyıllar boyunca atlar, bozkırda ulaşımın, ticaretin, göçün ve savaşın merkezinde yer aldı. Hunlar, Avarlar, Macarlar ve Moğollar gibi toplulukların süvari gücüne dayalı hareketliliği de bu tarihsel bağın önemli örnekleri arasında sayılıyor.

Kazak geleneğinde izabelli renkteki atların iyi talih, bereket ve güçle ilişkilendirilmesi, Aqzhan’a yönelik ilgiyi daha da artırdı. Yerel yorumlarda atın adı olan “Temiz Ruh” ifadesinin, modern Kazakistan’ın ulusal kimliğiyle birlikte anıldığı görülüyor.

Tokayev de atların Kazak halkının yaşamındaki özel yerine dikkat çekerek at yetiştiriciliği ve binicilik sporlarının desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Cumhurbaşkanlığı ahırlarında, yabancı liderler tarafından hediye edilen özel atların da bulunduğu biliniyor.

Kazakistan, at kültürünü yalnızca geleneksel bir miras olarak değil, doğa koruma çalışmalarıyla da gündemde tutuyor. Son dönemde Przewalski atlarının yeniden bozkıra kazandırılması için yürütülen program kapsamında Avrupa’daki yetiştirme merkezlerinden Altın Dala Devlet Doğa Rezervi’ne 22 at getirildi. Hedef, 2029’a kadar yaklaşık 40 attan oluşan sürdürülebilir bir popülasyon oluşturmak.