Anasayfa > Dünya Haberleri > Özbekistan’da Latin alfabesi reformu senatoya taşındı: Ğ, ö, ş ve ç harfleri geliyor

Özbekistan’da Latin alfabesi reformu senatoya taşındı: Ğ, ö, ş ve ç harfleri geliyor

BBC Türkçe'nin aktardığına göre Özbekistan’da 33 yıldır süren Latin alfabesine geçişte yeni aşamaya gelindi; yasa senatodan geçerse alfabe 28 harften oluşacak.

12punto

Özbekistan’da parlamentonun alt kanadı, Latin alfabesine geçiş sürecini tamamlamaya yönelik yeni yasa teklifini kabul ederek senatoya gönderdi. Düzenleme, ülkede 1993’te başlayan ancak uzun yıllardır tamamlanamayan alfabe dönüşümünde önemli bir aşama olarak görülüyor.

Yasa teklifi, Özbekistan alfabesinde bazı harflerin bu şekilde değiştirilmesini öngörüyor.

Teklif senatoda da kabul edilir ve Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından onaylanırsa, Özbekistan alfabesi 28 harften oluşacak. Mevcut sistemde 26 harfin yanında üç harf kombinasyonu kullanılıyor.

Yeni düzenlemeyle o' yerine ö, g' yerine ğ, ch yerine ç ve sh yerine ş harfi kullanılacak. Böylece Özbekçedeki bazı seslerin tek harfle yazılması amaçlanıyor.

Yasa tasarısı 7 Temmuz’da parlamentonun alt kanadından geçerek senatoya gönderildi.

Geçişin kamu bütçesine ek yük getirmemesi için eski harflerle hazırlanmış yazılı belgelerin bir süre daha geçerliliğini koruması planlanıyor. Bu nedenle tüm belgelerin aynı anda yenilenmesi zorunlu olmayacak.

DÖRDÜNCÜ BÜYÜK ALFABE DEĞİŞİKLİĞİ

Düzenleme hayata geçerse bu, Özbek alfabesinde son 100 yıldaki dördüncü büyük değişiklik olacak. Ülkede 1929’da Arap alfabesinden Latin alfabesine geçilmiş, 1940’ta ise Sovyetler Birliği döneminde Kiril alfabesi kullanılmaya başlanmıştı.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan Özbekistan, 1993’te Latin alfabesine geçiş için yasa çıkardı. 1994-95 eğitim yılından itibaren okullarda çocuklara Latin alfabesi öğretilmeye başlandı; ancak geçiş süreci oldukça yavaş ilerledi.

Özbekistan’da Latin alfabesine geçişin okullardaki öğretim süreciyle de bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Aynı dönemde bağımsız olan bazı ülkeler alfabe dönüşümünü daha kısa sürede tamamladı. Örneğin Azerbaycan, Latin alfabesine geçiş sürecini 2001 yılında tamamlamıştı. Özbekistan’da ise 2016’da Mirziyoyev’in cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından reform yeniden hız kazandı.

Değişikliklerin ardından Özbekistan alfabesinin bu şekilde düzenlenmesi öngörülüyor.

Özbekistan’ın yanı sıra Azerbaycan ve Türkiye’nin de üyesi olduğu Türk Devletleri Teşkilatı, 2024 yılında 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi hazırlamıştı. Bu alfabede Türkiye’de kullanılan harflere ek olarak ä, ñ, q, x ve w harfleri de yer alıyordu.