Türkiye'den Ukrayna'ya misket mühimmatı planı
HRW, 256 milyon dolarlık paketin siviller için uzun vadeli risk yaratabileceğini belirterek savaş suçu uyarısı yaptı.
12punto
Türkiye’nin, envanterindeki ABD lisanslı misket mühimmatını Ukrayna’ya devretmek için Washington’dan onay istediği bildirildi. İnsan Hakları İzleme Örgütü’ne (HRW) göre teklif edilen paket, toplam değeri 256 milyon doları bulan roket, füze ve topçu mühimmatından oluşuyor.
HRW’nin aktardığına göre söz konusu mühimmatların bir bölümü, 1987’de başlayan ABD lisansları kapsamında kısmen Türkiye’de üretildi. Pakette 10 milyondan fazla patlayıcı alt mühimmat bulunduğu belirtiliyor. Mühimmatların özellikle siviller açısından yarattığı risk nedeniyle uluslararası hukuk tartışmalarının odağında olduğu ifade ediliyor.
Önerilen transfer kapsamında Türkiye’nin envanterindeki 12 adet M270 çok namlulu roketatar sisteminin tüm stokunun satılması planlanıyor. Pakette ayrıca 66 bin 500 alt mühimmat taşıyan 70 M39 ATACMS balistik füzesi, 1 milyon 625 bin 456 alt mühimmat içeren 2 bin 524 M26 roketi ve 8 milyon 460 bin alt mühimmata sahip 47 bin M509A1 203 mm topçu mermisi yer alıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkilinin 6 Ağustos 2026’da Kongre’ye sunduğu bildirim mektubunda, ABD hükümetinin transferi yetkilendirmeye hazır olduğu kaydedildi. Mektupta, Türkiye’nin eski savunma ürünlerini azaltarak kaynaklarını mevcut sistemlerin modernizasyonuna yöneltmek istediği, Ukrayna’nın ise Rusya işgaline karşı savunma ve taarruz kapasitesini artırmak amacıyla bu mühimmatları talep ettiği belirtildi.
HRW’DEN SİVİL KAYIP UYARISI
Misket mühimmatları, hedef bölgeye çok sayıda küçük patlayıcı saçması ve bir kısmının patlamadan kalabilmesi nedeniyle savaş sonrasında da siviller için tehlike oluşturuyor. HRW, bu silahların hassas hedefleme yapamaması ve yüksek başarısızlık oranları nedeniyle patlamamış mühimmat bırakabildiğini, bunun da mayın benzeri uzun vadeli bir risk yarattığını vurguladı.
HRW Washington Direktör Yardımcısı Nicole Widdersheim, 30 yılı aşkın süredir depolarda bulunan bu mühimmatların güvenilirliğine ilişkin kaygılara dikkat çekti. Örgüt, bu tür silahların kullanımının sivillerin zarar görmesine yol açabileceğini ve bazı koşullarda savaş suçu tartışmalarını gündeme getirebileceğini belirtti.
Misket Bombaları Sözleşmesi, 2010’da yürürlüğe girerek bu silahların kullanımını, üretimini, transferini ve stoklanmasını yasakladı. Ancak ABD, Rusya, Türkiye ve Ukrayna sözleşmeye taraf olmayan ülkeler arasında yer alıyor. ABD’nin 2009’dan bu yana misket mühimmatı ihracatına moratoryum uyguladığı; buna karşın Joe Biden döneminde Temmuz 2023 ile Ekim 2024 arasında Ukrayna’ya muafiyetlerle sevkiyat yapıldığı aktarılıyor.
Trump yönetiminin moratoryumu aşmak için benzer bir muafiyet kararı alıp almadığı henüz netlik kazanmadı. ABD Kongresi’nin ise gerekli görmesi halinde satışı engellemek için ret kararı alma yetkisi bulunuyor.