Umman’ın Hürmüz Boğazı için ortak yönetim teklifine red: 'İran ortak yönetim modelini reddetti'

Umman’ın, Körfez ülkelerinin desteğiyle Hürmüz Boğazı’na ilişkin yeni bir yönetim modeli hazırlayarak İran’a sunduğu bildirildi. Planda, boğazın seyrüsefer yönetiminin paylaşılması ve bu hattı kullanan gemilerden zorunlu olmayan katkı alınması fikri öne çıkıyor.

Körfez kaynakları ve Batılı bir diplomata dayandırılan bilgilere göre teklif, İran’ın boğaz üzerinde tek başına kontrol kurmasını öngörmüyor. Ücret başlığı ise zorunlu geçiş harcı yerine “gönüllü katkı” modeliyle tarif ediliyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Tahran’ın Umman’a tek yönlü seyrüseferin İran tarafındaki bölümünü yönetmeyi, Maskat’ın ise karşı yöndeki seyrüseferin bir kısmını üstlenmesini önerdiğini açıkladı.

ABD ÜCRET FİKRİNE KARŞI

ABD tarafı ise uluslararası su yolu niteliğindeki Hürmüz Boğazı’nda herhangi bir harç ya da ücret alınmasına karşı çıkıyor. ABD’li bir yetkili, müzakere edilen anlaşmanın ücret içermeyeceğini belirterek Washington’ın savaş öncesindeki ücretsiz geçiş düzenine dönülmesini istediğini ifade etti.

Batılı bir diplomat, gündemdeki gönüllü katkı modelini Malakka Boğazı’nda Endonezya, Malezya ve Singapur’un seyrüsefer ile arama-kurtarma hizmetleri için istediği katkılara benzetti. Aynı diplomat, uygulamanın uçuşlardaki gönüllü karbon vergisi örnekleriyle de kıyaslanabileceğini aktardı.

Diplomatik temaslar, bölgede güvenlik endişelerinin sürdüğü bir dönemde yoğunlaştı. Katar Dışişleri Bakanlığına göre Körfez İşbirliği Konseyi dışişleri bakanları salı günü video konferansla bir araya gelerek su yolundaki gemilerin güvenliğini görüştü.

İran askeri komuta kademesi de ABD Başkanı Donald Trump’ın dondurulan İran varlıklarından gemi hasarlarının karşılanmasına yönelik teklifini reddetti. İran tarafı, bu ödemeleri kabul eden gemilerin boğazdan geçişine izin verilmeyeceği mesajını verdi.

Bölgede çatışmaların yeniden tırmandığına ilişkin açıklamalar da diplomasiyi gölgeliyor. Trump, askeri komutanların tavsiyesiyle 13 gün süren hava bombardımanını durdurduğunu, ancak müzakerelerden sonuç çıkmaması halinde saldırıların yeniden başlayabileceğini söyledi.

''İRAN ORTAKLIK MODELİNİ REDDETTİ''

İran ise ABD ile yeni bir müzakere arayışında olmadığını vurgulayarak Washington’ı geçen ayki anlaşmayı ihlal etmekle suçladı. Hürmüz Boğazı’na ilişkin yeni modelin kabul edilip edilmeyeceği, hem enerji taşımacılığı hem de Körfez güvenliği açısından yakından izleniyor.

Ancak Tahran yönetimi, Umman’ın Hürmüz Boğazı için sunduğu ortak yönetim planına kapıyı kapattı. Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, söz konusu önerinin başarı şansı bulunmadığını vurgulayarak boğazın mevcut egemenlik alanları çerçevesinde sevk ve idare edilmesi gerektiğini belirtti.

ABD VE SUUDİ BASKISI İDDİASI

Arap Körfezi ülkelerince desteklenen ve boğazı kullanan gemilerden gönüllü katkı payı toplanmasını hedefleyen taslağı reddeden İranlı kaynak, şu noktalara dikkat çekti:

ABD ve Suudi Arabistan'ın Umman üzerine baskı kurarak kabul edilemez bir modeli dayatmaya çalıştığı öne sürüldü.

Hürmüz Boğazı'nın giriş rotasının tamamı ile çıkış hattının bir kısmının İran hakimiyetinde kalması gerektiği ifade edildi.

Maskat yönetiminin arabuluculuk rolüne ve komşuluk ilişkilerine saygı duyulduğu; ancak boğazın yarı yarıya (50-50) paylaşılacağı bir yönetim şeklinin Tahran'ın ulusal çıkarlarıyla bağdaşmadığı kaydedildi.