Yeni bir kriz kapıda mı? İran’dan boğaz uyarısı: Hürmüz gibi kapanabilir!

İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı Ali Ekber Velayeti, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, Direniş Cephesi komutasının Babu'l Mendeb'i Hürmüz Boğazı kadar stratejik gördüğünü belirtti. Velayeti paylaşımında şu ifadeleri kullandı: “Beyaz Saray aptalca hatalarını tekrarlamayı planlıyorsa, enerji akışının ve küresel ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaktır.”

Kızıldeniz’in güneybatısında yer alan ve Arap Yarımadası ile Afrika'yı birbirinden ayıran Babu'l Mendeb Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlıyor. Bu konumu sayesinde, Akdeniz ile Doğu Asya arasındaki ticaretin Süveyş Kanalı ile tamamlanan ana geçiş noktalarından biri haline gelmiş durumda. Dünya Ticaret Örgütü’ne göre, Babu'l Mendeb, alternatif rotalara kıyasla deniz yolculuğunu yaklaşık 14 gün kısaltıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın verileri ise, dünyada deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık yüzde 10’unun bu boğazdan geçtiğini ortaya koyuyor.

Daha önce ise İran Devrim Muhafızları Ordusu yetkililerinden Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nın ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılar sonrası geçişlere kapatıldığını ve izinsiz geçiş yapmak isteyen gemilere karşı önlem alındığını duyurmuştu.

PETROL AKIŞINDA KRİTİK NOKTALAR

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’nden çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın dünya pazarlarına ulaşmasını sağlayan ana geçiş noktalarından. S&P Global Energy'nin verilerine göre, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si bu dar su yolundan taşınıyor. Hürmüz’den çıkan yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün 5,3 milyon varili Çin’e, 2 milyon varili Hindistan’a, 1,7’şer milyon varili ise Japonya ve Güney Kore’ye gönderiliyor. Kalan 4,2 milyon varillik kısım ise diğer ülkelere ulaştırılıyor.

Bölgenin en büyük ihracatçısı olan Suudi Arabistan, günlük yaklaşık 5,1 milyon varil ham petrolü Hürmüz Boğazı’ndan ihraç ediyor. Bu ülkeyi Irak (3,3 milyon varil), BAE (2,6 milyon), İran (1,7 milyon), Kuveyt (1 milyon) ve diğer ülkeler izliyor. Ayrıca boğazdan günlük yaklaşık 5 milyon varil işlenmiş petrol ürünü de sevk ediliyor. Bu alanda da Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan ön plana çıkıyor.

YENİ BİR KRİZ KAPIDA MI?

İran’ın hem Hürmüz hem de Babu’l Mendeb boğazlarını kapatma tehdidi, dünya enerji piyasasında ciddi tedirginlik yaratmış durumda. Küresel enerji akışının büyük kısmının bu iki boğazdan geçmesi, olası bir kapanmanın fiyatları hızla yükselteceği ve dünya ticaretinde önemli aksamalar yaşanacağı anlamına geliyor. Uzmanlar, bölgede tansiyonun yükselmesinin sadece bölgesel değil, küresel ölçekte sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekiyor.