Yunanistan BM Güvenlik Konseyi dönem başkanlığını devraldı

Yunanistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ekim ayı dönem başkanlığını devraldı. Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi ve ekim ayı BMGK Başkanı Aglaia Balta, BM Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın mevcut seçilmiş üyelik döneminde ikinci kez Konsey başkanlığını üstlendiğini belirterek, ekim ayının yoğun bir gündeme sahne olacağını bildirdi. Balta, Yunanistan’ın dönem başkanlığı süresince BM Şartı, uluslararası hukuk, Güvenlik Konseyi’nin usul kuralları ve çalışma yöntemleri doğrultusunda hareket edeceğini belirterek, temel hedeflerinin Konseyin "etkin ve şeffaf" çalışmasını sağlamak olduğunu ifade etti.

Yapay zeka ve deniz güvenliği de gündemde olacak

Balta, Yunanistan’ın dönem başkanlığında iki önemli üst düzey toplantıya ev sahipliği yapacağını açıkladı. Bunlardan ilkinin silahlı çatışmalardan etkilenen çocuklara ilişkin olacağını belirten Balta, ikinci önemli toplantının ise 29 Ekim’de "yeni teknolojiler ile uluslararası barış ve güvenliğin korunması" başlığı altında gerçekleştirileceğini vurgulayarak, özellikle deniz güvenliğine odaklanacağını açıkladı. Balta ayrıca, 29 Ekim’deki toplantıya Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in başkanlık edeceğini bildirdi.

BM Daimi Temsilcisi, toplantıda yapay zeka ve diğer yeni teknolojilerin deniz güvenliğinin güçlendirilmesinde nasıl kullanılabileceği, gelişen tehditlerle mücadelede hangi imkanları sağlayabileceği ve bu teknolojilerin uluslararası hukuk ile BM Şartı çerçevesinde nasıl uygulanabileceği konularının değerlendirileceğini belirtti. Balta, soru-cevap bölümünde yapay zekanın yalnızca taşıdığı riskler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, yeni teknolojilerin sunduğu imkanlardan deniz güvenliğinin geliştirilmesi amacıyla yararlanılması gerektiğini söyledi. Balta, Yunanistan’ın bu toplantının ardından belirli bir konuya odaklanan bir "Güvenlik Konseyi Başkanlık açıklaması" üzerinde çalışmayı değerlendirdiğini de kaydetti.

Silahlı çatışmalardaki çocuklar için özel oturum

Yunanistan’ın diğer öncelikli gündem maddelerinden birinin de "çocuklar ve silahlı çatışmalar" olacağı açıklandı. Balta, bu alandaki BM mekanizmasının oluşturulmasının 30’uncu yılı dolayısıyla 26 Ekim’de özel bir açık oturum gerçekleştirileceğini söyledi. Balta açıklamasında, Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis’in başkanlık edeceği toplantıda BM Genel Sekreteri’nin Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar Özel Temsilcisi Vanessa Frazier, UNICEF üst düzey temsilcileri, Afrika Birliği temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarının söz almasının planlandığını ifade etti.

Kadın, barış ve güvenlik gündemi

Balta, Güvenlik Konseyi'nin 27 Ekim’de "kadın, barış ve güvenlik" gündemini de ele alacağını söyleyerek, toplantıya Yunanistan Dışişleri Bakanı Gerapetriti’in başkanlık edeceğini belirtti. Balta, bu alanda uluslararası toplum tarafından çok sayıda taahhütte bulunulmasına rağmen uygulamada eksikliklerin devam ettiğini belirterek, toplantının temel hedeflerinden birinin söylemden somut adımlara geçilmesini sağlamak olduğunu ifade etti.

Orta Doğu, Suriye, Yemen, Sudan, Haiti ve birçok bölgedeki sorunlar ele alınacak

Yunanistan’ın dönem başkanlığı sırasında Güvenlik Konseyi’nin mevcut kriz dosyalarının da yoğun şekilde ele alınacağı belirtildi. Balta’nın açıkladığı programa göre Konsey; Orta Doğu, Suriye, Yemen, Sudan, Haiti, Libya, Lübnan, Kolombiya, Batı Sahra, Afrika’daki Büyük Göller Bölgesi ve Balkanlar’daki gelişmeleri görüşecek. Konsey ayrıca, BM-Afrika Birliği iş birliğini ele alacak ve Afrika Birliği ile BMGK arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik toplantılar gerçekleştirilecek.

Ukrayna için talep gelmesi halinde toplantı düzenlenecek

Basın toplantısında Ukrayna konusunda ekim ayında özel bir toplantı yapılıp yapılmayacağına yönelik soruyu da cevaplayan Balta, durumun aciliyetini koruduğunu belirtti. Yunan Temsilci, Konsey üyelerinden talep gelmesi halinde konunun ekim ayı gündemine alınacağını söyledi. Balta, bu bölümde Yunanistan’ın ulusal tutumunu da dile getirerek, Atina’nın Avrupa Birliği (AB) ortaklarıyla birlikte Ukrayna konusunda uluslararası hukuka ve BM Şartı’na saygı gösterilmesini savunduğunu ifade etti.

UNIFIL sonrası Lübnan için "güvenlik boşluğu" uyarısı

Lübnan’daki BM Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) geleceğine ilişkin soruları da cevaplayan Balta, UNIFIL’in çekilmesinin ardından bölgede bir güvenlik boşluğu oluşmaması gerektiğini söyledi. Konsey üyelerinin bu durumun farkında olduğunu belirten Balta, UNIFIL sonrasında ortaya çıkabilecek boşluğun nasıl doldurulacağı konusunda görüşmelerin sürdüğünü, ancak henüz üzerinde uzlaşılmış belirli bir model bulunmadığını kaydetti. Balta ayrıca, Lübnan Silahlı Kuvvetleri’nin ülke genelindeki varlığını güçlendirmesinin önemine işaret ederek, Yunanistan’ın bu konuda Lübnan makamlarına destek verdiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı ve seyrüsefer serbestisi

İran ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler de basın toplantısında gündeme geldi. Balta, Yunanistan’ın önde gelen denizcilik ülkelerinden biri olduğunu savunarak, Hürmüz Boğazı dahil uluslararası deniz yollarında seyrüsefer serbestisinin tam olarak korunmasının Atina açısından büyük önem taşıdığını söyledi. ABD ve Fransa tarafından hazırlandığı belirtilen Hürmüz Boğazı’na ilişkin muhtemel karar taslağı hakkındaki soru üzerine Balta, henüz resmi bir taslak görmediğini ve bu nedenle taslağın ekim ayında oylamaya sunulup sunulmayacağı konusunda açıklama yapamayacağını söyledi.

"(Filistin) İki devletli çözümden yanayız"

Basın toplantısında Yunanistan’ın İsrail ile ilişkileri ve Filistin politikasına yönelik bir soru üzerine Balta, Yunanistan’ın iki devletli çözümü desteklemeye devam ettiğini ve Filistinlilerle ilişkilerinin değişmediğini söyledi. İsrail ile diyaloğun Filistinlilere verilen destekle çelişmediğini savunan Balta, çözümün ilerletilebilmesi için her iki tarafla da konuşulması gerektiğini ifade etti.

"Türkiye-Yunanistan arasındaki ikili meseleler BMGK gündeminde değil"

Balta’ya Türkiye-Yunanistan ilişkileri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kıbrıs konusundaki açıklamaları ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarıyla bağlantılı konular hakkında da sorular yöneltildi. Balta, Yunanistan’ın ulusal temsilcisinden ziyade ekim ayı Güvenlik Konseyi Başkanı sıfatıyla bulunduğunu vurgulayarak, Türkiye-Yunanistan arasındaki ikili meselelerin Güvenlik Konseyi’nin gündeminde bulunmadığını söyledi. Ayrıca Türkiye ile Yunanistan'ın iyi ilişkiler içinde olduğunu belirten Balta, Kıbrıs konusunda ise BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in iyi niyet misyonu çerçevesindeki çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.

Yeni BM Genel Sekreteri için kritik ay

Ekim ayının en önemli kurumsal gündemlerinden birinin yeni BM Genel Sekreteri’nin belirlenme süreci olacağını açıklayan Balta, Güvenlik Konseyi’nde adaylara yönelik gayriresmi "ön anket" oylamalarının devam edeceğini söyledi. Ayın ilk ve ikinci yarısında bu süreç için zaman ayrıldığını belirten Balta, gerektiğinde renk kodlu oy pusulalarının kullanılması konusunda Konsey üyeleriyle istişare yapılacağını ifade etti. Yeni Genel Sekreter konusunda 31 Aralık’a kadar bir tavsiye kararının ortaya çıkmaması ihtimaline ilişkin soruya cevabında Balta, sürecin ilerlediğini ve böyle bir noktaya ulaşılacağına inanmadığını belirtti. Ekim ayında somut ilerleme beklediğini kaydeden Balta, sürecin Yunanistan’ın dönem başkanlığı sırasında tamamlanmaması halinde kasım ayında dönem başkanlığını devralacak Letonya döneminde ilerlemesini beklediğini söyledi.

BMGK eylül ayı dönem başkanlığını Fransa yönetmiş, oturumlara Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot’un yanı sıra çeşitli Fransız yetkililer başkanlık etmişti.