Emekli aylıklarında otomatik kesinti başladı

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yasal düzenlemenin ardından emekli gelir ve aylıklarından bazı SGK borçlarının tahsil edilmesine yönelik uygulama esaslarını belirledi. Yeni dönemde belirli borç kalemleri için icra takibi başlatılmadan ve hak sahibinin ayrıca rızası aranmadan aylıklardan kesinti yapılabilecek.

Düzenleme, SGK’dan gelir veya aylık alan kişilerin geçmiş prim borçları ile aylık bağlanmasına esas sigortalıdan kaynaklanan bazı borçların doğrudan ödemelerden tahsil edilmesini öngörüyor. Yasal olarak kesinti oranı en fazla yüzde 25’e kadar çıkabilse de uygulamada standart kesinti oranının yüzde 10 seviyesinde tutulacağı belirtildi.

KİMLERİN AYLIĞINDAN KESİNTİ YAPILABİLECEK?

Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre uygulama; iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanları, yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve ölüm aylığı bağlananları kapsıyor.

Aylık bağlandıktan sonra eski genel sağlık sigortası (GSS) prim borcu ortaya çıkan emekliler de kesinti kapsamına girecek. Çalışırken vefat eden sigortalıların eş, çocuk, anne ve babası gibi hak sahiplerine bağlanan ölüm aylıklarından da ölen kişiye ait geçmiş prim borçları tahsil edilebilecek.

Hak sahibi olarak ölüm aylığı alan kişinin kendi SGK borcu bulunması halinde ise kesinti kendi aylığı üzerinden yapılacak. Birden fazla aylık alınması durumunda her aylık için ayrı ayrı yüzde 10 kesinti uygulanabilecek. Ancak borçlu kişinin hak sahibi olmayan yakınlarının başka maaşlarından kesinti yapılamayacak.

Kesinti yapılabilecek gelir ve aylıklar arasında sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, yaşlılık aylığı, malullük aylığı, vazife malullüğü aylığı ve ölüm aylığı yer alıyor.

HANGİ BORÇLAR ÖNCELİKLİ TAHSİL EDİLECEK?

Düzenleme kapsamında ilk sırada genel sağlık sigortası prim borçları bulunuyor. Bunun ardından 4/1-a kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk ve tarım sigortalılığı borçları; Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları; 4/1-b kapsamındaki Bağ-Kur zorunlu sigortalılık borçları ile 4/1-c kapsamındaki Emekli Sandığı borçlanmaları, ilgi devamı ve intibak tashihlerinden doğan borçlar dikkate alınacak.

Birden fazla borç bulunması halinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Borç sıralamasında önce GSS, ardından isteğe bağlı ve tarım sigortalılığı, daha sonra 4/1-b ve son olarak 4/1-c kapsamındaki borçlar işleme alınacak. Nafaka borçları ise SGK alacaklarından önce değerlendirilecek.

SGK’nın fazla veya yersiz ödeme yapmasından kaynaklanan bir borç varsa, öncelikle bu tutarın tahsil edileceği; ardından diğer prim borçları için kesinti uygulanacağı bildirildi. Aynı anda birden fazla borç türü tespit edilirse kesinti işlemleri eş zamanlı yürütülebilecek.

Bazı ödemeler ise uygulama kapsamı dışında bırakıldı. Başarılı sporculara bağlanan aylıklar, terör ve terörle mücadeleden doğan zararlar için yapılan ödemeler ile bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıklarından SGK borcu kesintisi yapılmayacak.

Hak sahipleri, yapılan kesintilere karşı itiraz hakkına sahip olacak. GSS prim borçlarına ilişkin başvurular, kişinin son ikametgahının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya ilgili sosyal güvenlik merkezine yapılabilecek. Diğer prim borçları için ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine başvurulacak. İtirazın reddedilmesi halinde yargı yolu açık olacak.