Enflasyon sepeti güncellendi: Gıda azaldı, ulaştırma arttı
Türkiye'de enflasyon hesaplamasında kullanılan sepetin içeriği ve ağırlıkları yeni yılda önemli değişikliklere uğradı. Gıda ve konutun ağırlığı azalırken, ulaştırma kategorisinin payı arttı. Sepete bazı yeni ürünler eklenirken, bazıları ise çıkarıldı.
12punto
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılına girerken tüketici fiyat endeksinde (TÜFE) yer alan ürün sepetini ve ilgili ağırlıkları güncelledi. Bu kapsamda, hanehalklarının harcama alışkanlıklarını daha doğru yansıtmak için hem sepetin kapsamı hem de endeksin hesaplanma yönteminde yenilikler yapıldı.
TÜİK açıklamasına göre, bu yıl itibarıyla endekste 428 temel madde ve bu maddelere ait toplam 972 çeşit dikkate alınacak. Sepete giren ve çıkan ürünlerde önceki yıllara göre daha fazla değişiklik olduğu görüldü. Bu durum, temel veri kaynağındaki değişikliklerin ve yeni sınıflamanın uygulanmaya başlamasının sonucu olarak öne çıktı.
Bu yıl güncellenen sepet ile birlikte, simit (fırın, market ve benzeri yerler), yöresel peynirler, hazır pizza ve börek, okul forması, bebek elbisesi, termos ve otomobil ekspertiz ücreti gibi 38 yeni madde listeye dahil edildi. Diğer yandan kakao, yufka, kravat, gazete ve tıraş malzemeleri dahil 30 ürün ise sepetten çıkarıldı. Ayrıca, bazı ana ürünlerin alt kategorileri de tüketici tercihleri paralelinde çeşitlendirildi; örneğin dizel otomobil sepetten tamamen çıktı, yerine benzinli, elektrikli ve hibrid otomobillerin alt detayları eklendi.
TÜFE'DE BAZ YILI VE SINIFLAMA DEĞİŞİKLİĞİ
2025 yılı, TÜFE hesaplamalarında baz yıl olarak kabul edildi. Böylece fiyat endekslerinin referans noktası güncellendi, “100” endeks seviyesi artık 2025 yılına göre belirlenecek. Bu değişim, endeks seviyelerinde büyümenin sınırlanmasını sağlarken, uluslararası karşılaştırmalar açısından da avantaj sunuyor. Ayrıca, mal ve hizmetler “Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması (COICOP-2018)” ile gruplandırılarak tüketim alışkanlıklarını daha iyi yansıtır hale getirildi.
Ana harcama gruplarının sayısı da arttı; eskiden 12 olan ana grup, yeni düzenlemeyle 13’e çıkarıldı. Dijital ürünler ve içerikler artık ayrı bir grup olarak takip edilirken, sigorta ve finansal hizmetler de ayrıca hesaplanacak yeni ana gruplar arasında yer aldı.
Ağırlıklardaki en dikkat çekici değişikliklerden biri, gıda ve alkolsüz içeceklerin oranının yüzde 24,96’dan yüzde 24,44’e düşmesi oldu. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların payı ise yüzde 15,21’den yüzde 11,40’a geriledi. Buna karşılık, ulaştırmanın ağırlığı yükselerek yüzde 15,34’ten yüzde 16,62’ye çıktı.
Diğer yandan, giyim ve ayakkabı, mobilya, ev ekipmanları ve bakım, eğlence ve dinlence, lokantalar ve konaklama hizmetleri ile kişisel bakım ve sosyal koruma gibi grupların oranlarında da artışlar görüldü. Ana harcama gruplarının güncel oranları şöyle oldu: alkollü içecekler ve tütün yüzde 2,75, sağlık yüzde 2,79, bilgi ve iletişim yüzde 3,10, eğitim yüzde 2,02, giyim ve ayakkabı yüzde 7,90, mobilya ile ev bakım-onarım yüzde 7,92, eğlence, spor ve kültür yüzde 4,34, lokanta ve konaklama yüzde 11,13, kişisel bakım, sosyal koruma ve çeşitli hizmetler yüzde 4,49, sigorta ve finansal hizmetler yüzde 1,07.
Her yıl Aralık’ta yapılan sepet güncellemesinde, tüketim harcamalarında ağırlığı artan ürünler sepete eklenirken, önemi azalanlar çıkarılıyor. Ancak yıl içinde TÜFE sepeti ve ağırlıklar sabit kalıyor.
2026’da fiyat derlemesi; 81 il ve 239 ilçedeki 39 bin 70 işyeri ile 5 bin 246 konuttan, toplam 636 bin 640 adete yakın veriyle gerçekleştirilecek. Toplam fiyatların yaklaşık yüzde 51’i alandan toplanan verilerle oluşturulacak.
Sonuç olarak, TÜİK’in yaptığı bu güncellemelerle tüketim sepeti daha gerçekçi ve çağdaş bir yapıya kavuşturulurken, enflasyonun alt kalemlerinde görülebilecek sınıflama değişiklikleri haricinde manşet rakamında herhangi bir farklılık oluşmayacağı belirtildi.