Evden çalışanların bilmesi gereken kurallar tek tek açıklandı: Giderler kime ait olacak, mesai nasıl hesaplanacak?

Teknolojinin iş hayatındaki ağırlığı arttıkça uzaktan çalışma modeli de daha geniş bir alana yayıldı. Ancak evden ya da ofis dışından çalışmak, iş ilişkisini kuralsız hale getirmiyor. İş Kanunu kapsamında düzenlenen Uzaktan Çalışma Yönetmeliği, hem çalışanların hem de işverenlerin uyması gereken çerçeveyi ortaya koyuyor.

Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, işin tamamını ya da bir bölümünü işverenin onayıyla ofis dışında yürüten çalışanlar bu kuralların kapsamına giriyor. Bu modelde temel şartlardan biri, çalışma ilişkisinin yazılı sözleşmeyle açık biçimde düzenlenmesi.

SÖZLEŞMEDE NELER YER ALMALI?

Uzaktan çalışma, yalnızca sözlü anlaşmayla yürütülebilecek bir uygulama olarak görülmüyor. Hizmet akdinin yazılı yapılması; işin tanımı, çalışma yöntemi, çalışma süresi ve yeri, ücretin ne zaman ve nasıl ödeneceği gibi başlıkların sözleşmede yer alması gerekiyor.

Sözleşmede ayrıca işveren tarafından sağlanacak bilgisayar, telefon, yazılım ve benzeri araçların kapsamı ile taraflar arasındaki iletişim kanalları ve mesai saatleri de açıkça belirtilmeli. Böylece çalışan açısından hak ve yükümlülükler, işveren açısından da işin yürütülmesine ilişkin sınırlar netleşmiş oluyor.

İŞVEREN HANGİ EKİPMANLARI SAĞLAMALI?

İşi yapmak için gerekli araç ve gereçlerin kim tarafından sağlanacağı da önemli başlıklardan biri. Yönetmelik çerçevesinde, aksi kararlaştırılmadıkça üretim ve iş için gerekli malzeme ile araçların işveren tarafından temin edilmesi esas kabul ediliyor. Bu araçların bakım ve onarım sorumluluğu da yine işverene ait.

İşverenin çalışana bilgisayar, telefon ya da benzeri ekipman vermesi halinde, bu araçların değerini ve teslim bilgilerini içeren bir listenin düzenlenmesi gerekiyor. Bu listenin bir nüshasının çalışana verilmesi, diğer nüshanın ise işçi dosyasında saklanması öngörülüyor.

ELEKTRİK VE İNTERNET GİDERLERİ NE OLACAK?

Evden çalışma sırasında ortaya çıkan elektrik, internet ve benzeri doğrudan giderlerin nasıl karşılanacağı da sözleşmede yer almalı. Bu başlık, çalışan ile işveren arasında sonradan doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.

EVDE ÇALIŞANIN MESAİSİ NASIL BELİRLENECEK?

Evden çalışmak, çalışanın günün her saatinde ulaşılabilir olduğu anlamına gelmiyor. Mesainin başlangıç ve bitiş saatlerinin belirlenmesi, işverenin iletişim kuracağı saat aralıklarının netleştirilmesi gerekiyor.

FAZLA MESAİ İÇİN YAZILI ONAY GEREKİYOR

Fazla çalışma konusunda da yazılılık şartı öne çıkıyor. İşverenin fazla mesai talebini yazılı iletmesi ve çalışanın buna yazılı onay vermesi gerekiyor. Bu nedenle uzaktan çalışanların, çalışma saatleri dışındaki taleplerde sözleşme hükümlerini ve yazılı onay koşulunu dikkate alması önem taşıyor.

HİBRİT ÇALIŞMADA GÜNLER SÖZLEŞMEDE YER ALMALI

Hibrit çalışma düzeni de yönetmelik kapsamında ayrıca önem taşıyor. Haftanın bazı günleri ofiste, bazı günleri evden çalışanlar için hangi günlerin uzaktan çalışma, hangi günlerin işyerinde çalışma olarak uygulanacağı sözleşmede gün gün gösterilmeli.

ŞİRKET VERİLERİ İÇİN GÜVENLİK KURALLARI

Uzaktan çalışmada veri güvenliği de tarafların sorumluluk alanına giriyor. İşverenin, işyeri verilerinin korunmasına ilişkin kuralları çalışana bildirmesi, gerekli bilgilendirmeyi yapması ve uygun güvenlik önlemlerini sağlaması gerekiyor. Çalışan ise kendisine bildirilen veri koruma kurallarına uymakla yükümlü.

Şirket müşteri bilgileri, finansal veriler, projeler ya da kuruma ait özel belgelerin korunması bu kapsamda değerlendiriliyor. İş için tahsis edilen cihazların başkaları tarafından kullanılmasına izin verilmesi ya da verilerin güvenliğini riske atacak davranışlar, hukuki sonuç doğurabilecek ihlaller arasında yer alabiliyor.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ SÜRÜYOR

İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri de çalışanın eve geçmesiyle ortadan kalkmıyor. İşverenin, uzaktan çalışanı yaptığı işin niteliğine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri konusunda bilgilendirmesi, gerekli eğitimi vermesi ve sağlanan ekipmanın güvenli kullanımına ilişkin önlemleri alması gerekiyor.

HANGİ İŞLER UZAKTAN YAPILAMIYOR?

Her işin uzaktan yapılması mümkün değil. Tehlikeli kimyasallarla çalışma, radyoaktif maddelerle ya da biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işler uzaktan çalışma kapsamına alınamıyor. Milli güvenlik açısından stratejik öneme sahip birim, proje, tesis ya da hizmetlerde ise uzaktan çalışmaya ilişkin usul ve esaslar ilgili kamu kurumlarınca belirleniyor.

UZAKTAN ÇALIŞMA TALEBİNE 30 GÜN İÇİNDE YANIT

Ofiste çalışan bir kişinin uzaktan çalışmaya geçmesi için talebini yazılı olarak işverene iletmesi gerekiyor. İşveren, talebi işin ve çalışanın niteliği bakımından değerlendirerek en geç 30 gün içinde olumlu ya da olumsuz yanıt vermekle yükümlü.

YENİDEN OFİSE DÖNMEK İSTEYEN ÇALIŞAN NE YAPACAK?

Talebin kabul edilmesi halinde uzaktan çalışma sözleşmesi düzenlenerek yeni modele geçiliyor. Daha sonra yeniden işyerinde çalışmak isteyen işçinin talebi de işveren tarafından öncelikli olarak değerlendiriliyor. Salgın, afet ya da zorlayıcı nedenler gibi olağanüstü durumlarda ise işverenin, çalışanın onayını almadan uzaktan çalışma uygulamasına geçebilmesi mümkün olabiliyor.