Küresel piyasalarda 'Kara Pazartesi': Brent petrol uçtu; altın, gümüş ve borsa çakıldı

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar 10’uncu gününde sürerken, Ortadoğu’daki enerji altyapısına yönelik saldırılar küresel petrol piyasasını sarsıyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiğinin büyük ölçüde durması ve bölgedeki petrol tesislerinin hedef alınması, üretim ve ihracatta ciddi aksamaya yol açtı.

Bu gelişmeler petrol fiyatlarında sert yükselişi beraberinde getirdi.

Haftanın ilk işlem gününde artan belirsizlik ve risk algısı nedeniyle yatırımcıların nakde yönelmesiyle birlikte piyasalarda adeta “kara pazartesi” havası oluştu. Birçok varlıkta satış baskısı artarken ekranlar büyük ölçüde kırmızıya döndü.

PETROL FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ

Asya piyasalarında haftaya güçlü yükselişle başlayan petrol fiyatları dikkat çekti. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 27 artarak 119,50 doları test etti ve yaklaşık son dört yılın en yüksek seviyelerine yaklaştı.

ABD ham petrolü de benzer şekilde sert yükselerek yüzde 30’a yakın artışla 119 dolar seviyesine yöneldi.

TSİ 06.20 itibarıyla Brent petrol 115 dolar civarında işlem görürken, ABD ham petrolünün varil fiyatı da 114 dolar seviyesine yakın dengelenmeye çalıştı.

ASYA BORSALARINDA SERT DÜŞÜŞ

Artan jeopolitik riskler Asya borsalarında da güçlü satışlara neden oldu. Japonya’nın Nikkei endeksi ile Güney Kore’nin Kospi endeksinde kayıplar yüzde 7’nin üzerine çıktı. Bölge genelinde yatırımcıların riskli varlıklardan hızla uzaklaştığı gözlendi.

HÜRMÜZ’DE KRİZ, ÜRETİMDE DÜŞÜŞ

Çatışmaların kısa vadede sona ereceğine dair işaret bulunmaması ve tankerlerin hâlâ Hürmüz Boğazı’ndan geçememesi, petrol arzına ilişkin endişeleri büyütüyor.

Bölgedeki petrol tesisleri son günlerde art arda dron ve füze saldırılarına hedef olurken Kuveyt petrol şirketi “fors majör” (mücbir sebep) ilan ederek üretim ve sevkiyat yükümlülüklerini geçici olarak askıya aldı. Irak’ta ise petrol üretiminin yaklaşık yüzde 60 oranında düştüğü bildirildi.

“200 DOLAR” UYARISI

ABD ve İsrail’in Tahran’daki büyük yakıt depolarını hedef alan saldırısının ardından İran Devrim Muhafızları sert bir açıklama yaptı. Açıklamada, bölgedeki enerji tesislerinin hedef alınabileceği belirtilerek petrol fiyatlarının 200 doların üzerine çıkabileceği uyarısı yapıldı.

AVRUPA VE ABD’DE SATIŞ DALGASI

Avrupa piyasalarında da haftaya zayıf bir başlangıç bekleniyor. Vadeli işlemlerde yüzde 3’e yaklaşan gerilemeler dikkat çekerken, Avrupa borsalarının göstergesi kabul edilen Euro Stoxx 600 endeksinde kayıp yüzde 2,7 seviyesine ulaştı.

ABD piyasalarında da benzer bir tablo görülüyor. Vadeli işlemlerde düşüşler yüzde 2’nin üzerine çıkarken, S&P 500 vadeli kontratları TSİ 06.00 itibarıyla yüzde 2,1 ekside işlem gördü.

ALTIN, GÜMÜŞ VE KRİPTO PARALARDA GERİ ÇEKİLME

Enerji koridorlarındaki aksaklıkların yarattığı belirsizlik piyasalarda sarsıntı yaratırken, güvenli liman olarak görülen altın fiyatlarında da dikkat çekici bir düşüş yaşandı. Ons altın sabah saatlerinde yüzde 2,25 gerileyerek 5.055 dolar seviyesine indi. İç piyasada gram altın fiyatı ise 7.170 TL civarına kadar geriledi.

Gümüşün ons fiyatı 83 dolara kadar düşerken, riskli varlıklardan kaçışın hızlanması kripto para piyasasını da etkiledi. Bitcoin fiyatı 66 bin dolar seviyesine kadar geri çekildi.

TRUMP’TAN PETROL YORUMU

ABD Başkanı Donald Trump ise petrol fiyatlarındaki yükselişi küçümseyen bir açıklama yaptı.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın nükleer tehdidinin ortadan kaldırılmasının ardından fiyatların düşeceğini savunarak artışı “ABD ve dünyanın güvenliği için ödenecek küçük bir bedel” olarak nitelendirdi.

TÜRKİYE’DE EŞEL MOBİL YENİDEN DEVREDE

Küresel petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin ardından Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını sınırlamak amacıyla daha önce uygulanan eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı.

Sisteme göre akaryakıt fiyatlarındaki artışın yüzde 75’i Özel Tüketim Vergisi’nden karşılanacak, kalan yüzde 25’lik kısmı ise pompa fiyatlarına zam olarak yansıyacak. Bu adımla özellikle enflasyon üzerindeki olası baskının azaltılması hedefleniyor.