Birleşik Arap Emirlikleri’nin OPEC’ten ayrılma kararı küresel petrol arzı dengelerini yeniden şekillendiriyor

Küresel enerji dengeleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) 1 Mayıs tarihi itibarıyla OPEC üyeliğinden ayrılacağını açıklamasıyla tarihsel bir kırılma noktasına ulaştı. Özellikle Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin ve Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik risklerin petrol fiyatlarını 100 dolar bandına taşıdığı bir dönemde gelen bu ayrılık kararı, piyasalardaki arz güvenliği endişelerini derinleştirdi. Kararın duyurulmasıyla birlikte Brent petrolün varil fiyatı süratle 105 dolar düzeyine yükselirken, gözler örgütün en büyük dördüncü üreticisinin bu radikal hamlesinin piyasalardaki orta vadeli yansımalarına çevrildi.

İktisatçı Mahfi Eğilmez, söz konusu ayrılma kararının ardından yayımladığı analizde, gelişmenin küresel petrol karteli üzerindeki yapısal etkilerini mercek altına aldı. Eğilmez’e göre BAE’nin bu adımı, 1960’ta kurulan örgütün pazar üzerindeki "fiyat belirleyici" gücünün zayıfladığını teyit eden en somut gösterge niteliği taşıyor.

KARTEL DİSİPLİNİNDE DOMİNO ETKİSİ VE ALGI YÖNETİMİ

Mahfi Eğilmez, BAE’nin bugüne kadar üretim kotalarına en sadık üyelerden biri olarak bilindiğine dikkat çekerek, bu kopuşun diğer üye ülkeler arasındaki disiplini sarsabileceği uyarısında bulundu. Eğilmez, bu ayrılığın piyasada "kartel tamamen dağılıyor" algısını tetikleyebileceğini, nitekim bu beklentinin fiyatları kısa sürede 115 dolar seviyelerine kadar taşıdığını belirtti. Ancak Eğilmez, madalyonun diğer yüzüne de işaret ederek; orta ve uzun vadede kartel sınırlamalarından kurtulan BAE’nin üretimini artırmasının, piyasada aşağı yönlü bir fiyat baskısı oluşturabileceğini öngörüyor.

ARZ PAYINDAKİ GERİLEME VE OPEC+ YAPISININ GELECEĞİ

OPEC’in tarihsel sürecini verilerle analiz eden Mahfi Eğilmez, örgütün pazar payının %60’lardan %42’ye gerilediğini hatırlatıyor. 2008 krizi sonrası ABD’de hızlanan kaya petrolü üretiminin kartelin mutlak otoritesini sarstığını belirten Eğilmez, 2016’da kurulan OPEC+ yapısının ise zorlayıcı düzenlemeleri bulunmayan, gevşek bir "işbirliği grubu" olduğunu vurguluyor. BAE’nin ayrılmasıyla birlikte örgütün arz ve fiyat üzerindeki etkisinin marjinalleşeceğini ifade eden Eğilmez; Suudi Arabistan ve Rusya ittifakı sürdüğü müddetçe yapının "fiyat dengeleyici" rolünü koruyacağını, ancak "fiyat belirleyici" eski gücüne dönmesinin artık çok daha güç olduğunu ifade ediyor.