Kentsel dönüşümü hızlandıracak hamle geliyor: Tapu kayıtlarında değişiklik

Kentsel dönüşüm çalışmalarında önemli bir adım atılarak, tapu işlemlerine yeni bir düzenleme getirildi. Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Harun Tanrıvermiş'in verdiği bilgilere göre, afet riski taşıyan yapıların dönüşümünü hızlandırmak ve finansmanını kolaylaştırmak amacıyla çeşitli yasal değişiklikler yürürlüğe konuldu.

Yapılan yönetmelik değişikliğine göre, dönüşüm kapsamındaki taşınmazların tapu kayıtlarına artık şerh konulabilecek. Böylece, kentsel dönüşüm sürecinde hak sahiplerinin haklarının korunması ve işlemlerin şeffaf yürütülmesi sağlanacak. Tüm işlemler Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında devam edecek.

Yeni düzenlemelerde, kentsel dönüşüm projelerinin karar süreçlerinde de önemli değişiklikler mevcut. Prof. Dr. Tanrıvermiş, bundan sonra malik ve pay sahiplerinin tamamının toplantıya çağrılmasının zorunlu olduğunu belirterek, toplantılarda alınacak kararların salt çoğunlukla geçerli olacağını ifade etti. Kendisinin açıklamasına göre, “Yeni düzenlemeyle, dönüşüm projelerinde malikler ve pay sahiplerinin toplantıya çağrılması ve toplantı yapılması zorunluluğu getirilmiş ve maliklerden en az birinin istemiyle tüm maliklerin toplantıya çağrılmasına imkan sağlanmış.”

Toplantılar sonucunda kararlar tutanağa bağlanırken, projelerde müteahhitlerin teminat oranında da esneklik sağlandı. Daha önce yüzde 10 olan teminat oranı, yeni düzenlemeyle yüzde 6'ya kadar indirilebilecek. Bu da müteahhitlerin ve özel sektörün kentsel dönüşüm projelerine katılımını teşvik etmeyi amaçlıyor. Yapılan değişikliklerle birlikte gerek vergi gerekse harçlara dair muafiyetler de yeniden düzenlendi.

Öte yandan, imar hakkı aktarımına açıklık getirilmesiyle, yapılaşmaya uygun olmayan alanlardaki mal sahiplerine yakın bölgelerde haklarının devri mümkün olacak ve belirli şartlar altında harç muafiyetleri sürdürülecek.

FİNANSAL DESTEKLER VE YATIRIM FONLARININ ROLÜ

Prof. Dr. Tanrıvermiş, büyük ölçekli projelerin finansmanında inovatif finansal araçların önemine vurgu yaptı. Gayrimenkul yatırım fonları (GYF), gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) ve gayrimenkul sertifikası gibi uygulamaların yaygınlaştırılması çağrısında bulunan Tanrıvermiş, “Bu araçların kamuoyuna iyi anlatılması gerekiyor. Piyasadaki aktörlerin gayrimenkul sertifikasını öğrenmesi lazım. Proje GYF ve gayrimenkul sertifikası gibi finansal araçların kentsel dönüşüme daha fazla yönlendirilmesi gerekiyor. Ayrıca Türkiye, burada mutlaka uluslararası kuruluşlardan ya da uluslararası yatırımcılardan gelen fonları, proje GYF kuruluşları ile etkin kullanmalı. En önemlisi, kendi özel sektörünün gücünü harekete geçirmeli,” dedi.

Bununla birlikte, genellikle gönüllülük esasına dayalı yürütülen projelerde özel sektörün ve kamunun daha etkin rol almasının gerekliliği de dile getiriliyor.

TÜRKİYE’DE RİSKLİ YAPI STOĞUNDA KRİTİK DURUM

Ülke genelinde 6,7 ila 7 milyon arasında riskli yapı bulunduğuna değinen Tanrıvermiş, acilen dönüşümü gereken 1,2 milyon yapının özellikle Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindeki il ve ilçelerde yoğunlaştığını vurguladı. İstanbul’dan Sakarya ve Düzce’ye, Doğu Anadolu’dan Akdeniz ve Ege kıyılarına kadar pek çok bölgede dönüşüm ihtiyacı bulunuyor.

Kapsamlı bir kentsel dönüşüm seferberliğinin gerekliliğine dikkat çeken Tanrıvermiş, “Türkiye'nin dönüşüm seferberliğinin yarın değil belki bugün, şimdi, şu saatte başlaması gerekiyor. Bunun için de sadece Bakanlığın, TOKİ'nin veya ilgili kuruluşların aktör olmasını beklemek yanlış. Bu sürecin topyekun olması, bütün belediyeler, kurumsal inşaat ve gayrimenkul yatırım işletmelerinin de sürece aktif katılması gerekiyor. Adeta milli mücadele ruhu veya seferberlik yaklaşımı ile kentsel dönüşüm ve afet risk azalma sürecinin ele alınmasına ihtiyaç var. Ülkenin her bir bireyinin, her bir firmasının, her bir kuruluşunun dönüşüm için elini taşın altına koyması gerekiyor,” ifadelerini kullandı.

Düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte, kentsel dönüşüm çalışmalarının önümüzdeki dönemde hem finansman hem de uygulama yönünden daha etkin bir şekilde yürütülmesi öngörülüyor.