Motorine tarihi zam kapıda: Eşel Mobil sistemi çöktü

İran ile patlak veren savaşın etkisiyle petrol fiyatları, küresel ölçekte büyük bir artış gösterdi. Petrol fiyatlarındaki bu artış, Türkiye’de de akaryakıt fiyatlarına zam olarak yansıdı. Enerji kulislerinde sızan bilgilere göre, cuma gününden itibaren motorine tarihi bir zam geliyor.

YÜKSEK ZAM BEKLENİYOR

Motorine bu gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere 5,76 TL’lik bir zam bekleniyor. Gazeteci Olcay Aydilek'in aktardığına göre, bu zammın 58 kuruşu Eşel Mobil sistemi gereği ÖTV’den karşılanacak. Ancak, Eşel Mobil uygulaması kapsamında vergi oranı limiti dolmuş olduğundan, pompaya yansıyan zam 5,18 TL olacak.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ ÇÖKÜYOR

Eşel Mobil sistemi, fiyat artışlarını kontrol altına almak amacıyla uygulamaya sokulmuştu. Ancak, bu zamla birlikte, hükümetin iddia ettiği şekilde halktan yansıyan zamlar engellenemedi. CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, 15 Mart’ta yaptığı açıklamada, Eşel Mobil sisteminin çökeceğini ve motorine ardı ardına zamlar geleceğini öngörmüştü. Yavuzyılmaz, motorin fiyatının 65,89 TL’ye ulaşmasından sonra, sadece 0,48 TL’lik ÖTV’nin kaldığını belirterek, Eşel Mobil sisteminin işlevsiz kalacağına dikkat çekmişti.

İKTİDARDAN DÜZENLEME GELMİYOR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu sistemin geçici bir çözüm olarak devreye alındığını ve sürdürülebilir olmadığını ifade etmişti. Bakan Şimşek, savaşın yarattığı fiyat dalgalanmalarının kısa vadeli olduğunu vurgularken, herhangi bir düzenlemenin yapılmayacağını belirtti.

Eşel Mobil’in devreye girmesine neden olan en önemli faktör, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Körfez bölgesinde başlayan savaştı. Bu savaş, dünya petrol arzının büyük bir kısmını etkileyerek Brent petrol fiyatını yüzde 40’tan fazla artırdı. Bu artış, doğal gaz ve jet yakıtı fiyatlarını da etkiledi. İlk etapta, 3 Mart tarihinde motorine yapılan yüzde 10,5’lik zam ile litre fiyatı 70 TL’ye dayanmıştı.

DÖVİZ VE LİKİDİTE KONTROLÜ

Bu süreçte, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz ve Türk Lirası likiditesini kontrol altına almak amacıyla vadeli döviz satım işlemleri başlattı. Ayrıca, Borsa İstanbul ve SPK aracılığıyla açığa satış işlemleri geçici olarak yasaklandı. Tüm bu tedbirler, küresel ekonomik kriz ortamında Türkiye’nin ekonomisini dengelemeyi hedefliyordu.

ÖTV DÜZENLEMESİ VE FİYAT ARTARSA NE OLACAK?

Bakan Şimşek, 2021’den sonra yeniden devreye giren Eşel Mobil sisteminin, ÖTV gelirinden feragat edilmesini gerektirdiğini açıklamıştı. Ancak, bu sistemin daha fazla sürdürülemeyeceği de net bir şekilde ifade edilmişti. Bu aşamadan sonra yapılacak zamların, doğrudan motorinin pompa fiyatına yansıyacağı öngörülüyor. Cuma günü motorine yapılacak 5,37 TL’lik zam, bu gerçeği bir kez daha gözler önüne serecek.