Türkiye AB vize serbestisi için kalan 6 kriteri tamamlarsa vizeler hemen kalkacak mı?

Türkiye, Avrupa Birliği (AB) vize muafiyeti sürecinde geriye kalan son altı kriteri karşılamak için dışişleri, içişleri ve adalet bakanlıklarının ortak koordinasyonunda yeni bir çalışma başlattı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın duyurduğu yeni stratejik yaklaşım kapsamında, uzun süredir beklemede olan Vize Serbestisi Diyaloğu'nun yeniden canlandırılması hedefleniyor. Ancak kamuoyunda en çok merak edilen konuyu, Türkiye'nin tüm şartları yerine getirmesi halinde vizesiz Avrupa kapılarının hemen açılıp açılmayacağı sorusu oluşturuyor.

13 YILDA 66 KRİTER KARŞILANDI

Türkiye ile AB arasındaki Vize Serbestisi Diyaloğu, 16 Aralık 2013 tarihinde 72 kriterlik bir yol haritasıyla başlamıştı. Türkiye, sürecin ilk üç yılında 65 kriteri başarıyla yerine getirirken, 2018 yılında çipli pasaportların uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmesiyle bu sayı 66'ya ulaştı. Kalan 6 kriter üzerinde ise bugüne kadar AB'nin beklentilerini tam olarak karşılayacak bir uzlaşma veya somut adım sağlanamadı.

YERİNE GETİRİLMESİ BEKLENEN 6 KRİTER

Aradan geçen 13 yıla rağmen taraflar arasında pürüz yaratmaya devam eden altı temel kriter şu başlıklardan oluşuyor:

• * Terörle Mücadele Kanunu'nda AB standartlarına uygun kapsam değişikliği yapılması.
• * Avrupa Polis Teşkilatı (EUROPOL) ile Operasyonel İşbirliği Anlaşması'nın yapılması ve uygulanması.
• * Avrupa Konseyi bünyesindeki Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu'nun (GRECO) yolsuzlukla mücadele önerilerinin hayata geçirilmesi.
• * Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun Avrupa standartlarıyla tam uyumlu hale getirilmesi.
• * Türkiye'nin suç bağlantılı konularda, aralarında Kıbrıs Cumhuriyeti'nin de bulunduğu tüm Birlik üyeleriyle işbirliğinde bulunması.
• * Türkiye üzerinden kural dışı yollarla AB'ye geçenlerin iadesini öngören Geri Kabul Anlaşması'nın tüm unsurlarıyla uygulanması.

Bu maddeler arasında özellikle Terörle Mücadele Kanunu, en zorlu başlık olarak öne çıkıyor. 15 Temmuz darbe girişimi sonrası güvenlik tedbirlerini odağına alan Türkiye, yasanın özünü değiştirmeden esneklik beklerken; AB yönetimi kanunun kapsamının daraltılması gerektiğinde ısrar ediyor.

ONAY SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK?

Uzmanlar, eksik olan bu altı kriterin de eksiksiz şekilde yerine getirilmesi durumunda dahi vize muafiyetinin otomatik olarak devreye girmeyeceğini hatırlatıyor. Vizenin kalkması için öncelikle AB Komisyonu'nun, adımların yol haritasına uygun şekilde tamamlandığına dair olumlu görüş bildirmesi şart.

Komisyonun raporunun ardından ise iki aşamalı zorlu bir siyasi onay süreci başlıyor. Türk vatandaşlarına vize muafiyeti sağlanabilmesi için hem Avrupa Parlamentosu'nun (AP) hem de üye devletlerden oluşan AB Konseyi'nin onayı gerekiyor. Teknik ve yasal kriterler karşılansa bile, Türkiye'nin Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'ndeki olası siyasi bariyerleri aşmasının daha zorlu bir sınav olabileceği değerlendiriliyor.

Her iki kurumun da onay verip yeşil ışık yakması halinde AB'nin ilgili tüzüğünde değişikliğe gidilecek. Bu resmi prosedürlerin tamamlanmasıyla Türkiye, vize uygulanan ülkeler listesinden çıkarılarak nihayet vize muafiyetine sahip ülkelerin bulunduğu pozitif listeye dâhil edilecek.