HPV aşısında ücretsiz uygulama tartışması sürüyor: Bakanlık bilimsel değerlendirmeyi bekliyor

HPV aşısının Türkiye’de ücretsiz uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin tartışma sürüyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 15 Ağustos’ta sağlık muhabirleriyle yaptığı toplantıda aşının ulusal aşı programına dahil edilmesi konusunda bilimsel değerlendirmelerin devam ettiğini söyledi.

Memişoğlu, bazı bilim insanlarının Türkiye’de ulusal HPV aşılamasına ihtiyaç olmadığı görüşünde olduğunu belirterek Türkiye’nin yaygın HPV taraması yaptığını vurguladı. Bakan, “Bizim HPV oranlarımız, kanser oranlarımız, kanser yapma oranlarımız farklı. Bizim HPV profilimiz de farklı” ifadelerini kullandı.

Bakan Memişoğlu, bilimsel değerlendirme sonucunda aşının yararlı olduğuna karar verilmesi halinde programa alınacağını da dile getirdi. Ancak daha önce yapılan açıklamalara karşın Türkiye’de HPV aşısı henüz ulusal aşı takvimine dahil edilmedi.

TTB ÜCRETSİZ AŞI TALEBİNİ YİNELEDİ

Türk Tabipleri Birliği (TTB), HPV aşısının herkese ücretsiz uygulanacak şekilde ulusal aşı takvimine alınmasını istiyor. TTB Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu Yürütme Üyesi Dr. Ayşe Gültekingil, Bakanlığın açıklamasına dayanak oluşturan bilimsel verilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirtti.

Gültekingil’e göre Türkiye’de rahim ağzı kanseriyle en güçlü ilişkisi bulunan HPV-16 ve HPV-18 tiplerinin yaygınlığı dünya verilerinden belirgin biçimde ayrışmıyor. Gültekingil, “Türkiye'de Jinekoloji Derneği'nin de verdiği rakamlara göre kansere neden olan, onkojenik dediğimiz HPV-16 ve HPV-18 Türkiye'de de en yaygın türler. Yaklaşık yüzde 70 oranında bunlar görülüyor” dedi.

Gültekingil, “‘Türkiye'deki türler farklı, o yüzden aşılamaya gerek yok’ argümanını destekleyecek bir bilimsel literatür yok” değerlendirmesini yaptı. Dokuz valanlı HPV aşısının, HPV-16 ve HPV-18 dahil rahim ağzı kanseri açısından önem taşıyan dokuz tipe karşı koruma sağladığı belirtiliyor.

TARAMA VE AŞI BİRBİRİNİN ALTERNATİFİ DEĞİL

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), HPV aşısını rahim ağzı kanserini ortadan kaldırma stratejisinin temel araçlarından biri olarak görüyor. DSÖ’ye göre özellikle 9-14 yaşındaki kız çocuklarının aşılanması yüksek derecede etkili bir korunma yöntemi.

DSÖ onaylı aşıların, dünya genelindeki rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 76’sından sorumlu HPV-16 ve HPV-18 tiplerine karşı koruma sağladığı kaydediliyor. Örgüt, aşılama ile düzenli taramayı birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcı uygulamalar olarak tanımlıyor.

Türkiye’de HPV aşısının ücretsiz olması tartışması 2022’den bu yana gündemde. Dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, belirlenen bir grupla aşılamaya başlanacağını ve kapsamın kademeli genişletileceğini açıklamıştı. Memişoğlu da Haziran 2025’te aşının 2025 sonundan itibaren ücretsiz uygulanacağını söylemişti; ancak program başlatılmadı.

Bakan Memişoğlu, Şubat 2026’da TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu’nda 2025 yılında yaklaşık 1 milyon 760 bin HPV taraması yapıldığını ve tip dağılımının incelendiğini açıklamıştı. Aynı toplantıda Bilim Kurulu’nda aşının programa alınması konusunda ortak karara varılmadığını belirtmişti.

Ücretsiz aşı talebinin ekonomik boyutu da tartışmanın önemli başlıklarından biri. Türkiye’de kullanılan dokuz valanlı HPV aşısının tek dozunun yaklaşık 5 bin TL olduğu, yaşa göre iki veya üç doz gerektiği için toplam maliyetin 10 bin-15 bin TL’ye çıkabildiği ifade ediliyor.

Ulusal ölçekte ücretsiz program başlamamış olsa da bazı belediyeler sosyal destek kapsamındaki gruplara yönelik HPV aşısı uygulamaları yürütüyor. Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyelerinin programlarında yaş, ikamet ve sosyal yardım kriterleri belediyelere göre değişiyor.