Türkiye’de cezaevleri dolup taştı

Türkiye’de hapishanelerde yaşanan yoğunluk, son verilere göre yeni bir rekor seviyeye ulaştı. 403 cezaevinin toplam kapasitesi 304 bin 956 olarak belirlenmişken, cezaevlerinde tutulan mahpus sayısı 412 bin 991’e yükseldi. Böylece cezaevlerinde kapasite yüzde 35’i aşkın oranda aşıldı ve kapasite fazlası ile barınan mahpus sayısı 108 bini geçti. Özellikle kapalı cezaevlerinde bu artış daha belirginken, bir ay içerisinde cezaevlerindeki toplam doluluk oranında yüzde 5,6’lık bir yükseliş yaşandı.

Cumhuriyet'in haberine göre, açık cezaevlerinde 114 bin 418, kapalı cezaevlerinde ise 298 bin 573 kişi bulunuyor. Kapalı kurumlarda tutulan mahpusların sayısı bir ay öncesine kıyasla yüzde 0,73 artarak toplamın yüzde 72,3’ünü oluşturdu. Mahpusların büyük çoğunluğunu 348 bin 735 hükümlü oluştururken, tutuklu sayısı ise 64 bin 256 olarak kayıtlara geçti.

CEZAEVLERİNDE ÇOCUKLAR VE ENGELLİLERİN DURUMU

Cezaevlerinde özellikle savunmasız grupların varlığı dikkat çekiyor. Hapishanelerde anneleriyle birlikte kalan 0-6 yaş aralığında 891 çocuk bulunuyor. Toplamda ise 12-18 yaş arasında 4 bin 524 çocuk tutuklu veya hükümlü olarak barınıyor, bunların 216’sı kız çocuklarından oluşuyor. Ayrıca, cezaevlerinde barınan 476 engelli mahpus bulunuyor; engelliler arasında görme, işitme ve ortopedik rahatsızlıklar ağırlıkta. 65 yaş üzerindeki mahpusların sayısı ise 6 bin 572’ye ulaştı.

Kadın mahpuslara yönelik veriler de endişe verici bir tabloyu ortaya koyuyor. Geçen aya göre kadın mahpus sayısında yüzde 2,01’lik bir artış olurken, bu sayı 19 bin 728’e yükseldi. Kadınların genel nüfusa oranı düşük olsa da uzmanlar cezaevlerinde kadınların orantısız biçimde hak ihlallerine uğradığına dikkat çekiyor ve bu durumu toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yansıması olarak değerlendiriyor.

EĞİTİM, ÇALIŞMA VE GÜNLÜK YAŞAM

Hapishanelerde 77 bin 14 mahpusun eğitim hayatına devam ettiği, 58 bin 500’ünün ise sigortalı olarak çalıştığı kaydedildi. Bunun yanında, 200 LGBTİ+ mahpus ve 14 bin 276 yabancı uyruklu kişi cezaevlerinde bulunuyor.

Cezaevlerinde günlük iaşe bedeli 2025 yılı itibarıyla hükümlü, tutuklu ve personel için 144 TL; çocuklar, hamile ve emziren kadınlar için ise 275 TL olarak belirlenmiş durumda.

TABLO HER GEÇEN GÜN DAHA DA AĞIRLAŞIYOR

Türkiye’de hapishanelerdeki artan doluluk, özellikle hasta, yaşlı, kadın ve çocuk mahpuslar açısından önemli risklerin ortaya çıkmasına neden oluyor. Alan darlığı ve kalabalık ortamların oluşturduğu olumsuz koşullar, fiziksel ve psikososyal açıdan mahpusların üzerinde ciddi baskı yaratıyor. Uzmanlar, ceza infaz sisteminin yalnızca sayısal değil; yapısal sorunların da baskısı altında olduğunu ve mevcut koşulların çözüm bekleyen önemli bir insan hakları sorunu oluşturduğunu ifade ediyor.