Doğu Afrika’da tektonik bölünme hızlanıyor: Yeni bir kara parçası şekilleniyor

Doğu Afrika’nın derinlerinde, bugüne kadar bilinenden çok daha hızlı bir jeolojik değişim yaşanıyor. Yeni bir bilimsel araştırma, bölgeyi ikiye ayıran dev Rift Vadisi’nde, iklim dinamikleri ile tektonik hareketler arasındaki etkileşime dair çarpıcı bulgular ortaya koydu. Araştırmacılar, Doğu Afrika’daki göl sularının önemli ölçüde azalmasının, fay hattı boyunca yıllık hareket hızında hissedilir bir artışa neden olduğu sonucuna ulaştı.

Uzmanlara göre, genellikle dağların oluşumu gibi büyük jeolojik süreçlerin iklimi etkilediği düşünülürken, bu yeni bulgu bu ilişkiyi tersine çeviriyor. Columbia Üniversitesi’nden alanında tanınan bilim insanı Prof. Christopher Scholz’un önderlik ettiği ekip, iklimin de tektonik faaliyetleri doğrudan tetikleyebileceğini belgeledi. Prof. Scholz, "Genelde dağların oluşumunun yerel iklimi değiştirdiğini düşünürüz ancak verilerimiz, iklimin de doğrudan tektonik hareketleri etkileyebildiğini gösteriyor" şeklindeki sözleriyle araştırmanın önemini vurguladı.

Bölgenin kalbinde bulunan Turkana Gölü, çalışmanın merkez noktalarından biri oldu. Araştırma sonuçlarına göre, Afrika Nemli Dönemi olarak adlandırılan yaklaşık beş bin yıl önce göl seviyesi bugüne kıyasla 150 metre daha yüksekti. Zamanla çekilen devasa miktardaki su, yer kabuğu üzerindeki ağırlığı azalttı ve bu değişiklik bölgedeki fay hatlarının yılda ortalama 0,17 milimetre daha hızlı hareket etmesine yol açtı.

Yer altındaki magma hareketleri de bu süreçten etkilendi. Göl sularındaki azalmaya bağlı olarak yaşanan basınç kaybı, mantoda daha hızlı bir erime ve magma odalarında hacim artışına neden oldu. Bu ise bölgenin sismik aktivitesinde artış yaşanmasına sebep oldu. Prof. Scholz, “Bölgede fay oluşumunun arttığını gözlemliyoruz. Bu da günümüzde, 8.000 yıl öncesine göre çok daha sık deprem yaşandığı anlamına geliyor” açıklamasında bulundu.

Bilim insanları, bu ilginç etkileşimi sadece Turkana Gölü ile sınırlamıyor. Ekip, şimdi de Malavi Gölü’nde son 1,4 milyon yıla ait su seviyesi değişimlerini inceleyerek kıtasal ayrılmanın uzun vadeli iklim döngüleri tarafından nasıl şekillendirildiğini anlamaya çalışıyor. Ayrıca, Kenya, Tanzanya, Etiyopya ve Somali’yi kapsayan Doğu Afrika bloğunun, zamanla ana kıtadan ayrılarak yeni bir ada kıta oluşturabileceği öngörülüyor.

Bu gelişmeler, iklim ve jeolojik süreçler arasındaki karmaşık ilişkinin anlaşılması açısından bilim dünyası için büyük bir önem taşıyor.

Haber Kaynağı : 12punto