Rusya’daki Yandex veri merkezlerine 8-11 Ekim tarihleri arasında düzenlenen İHA saldırıları, şirketin hizmet verdiği farklı ülkelerde dijital servisleri etkileyen geniş çaplı aksamalara neden oldu. Üç ayrı veri merkezinin hedef alındığı saldırılarda iki merkezin tamamen, bir merkezin ise kısmen devre dışı kaldığı bildirildi.
Kesintiler yalnızca Rusya’daki kullanıcılarla sınırlı kalmadı. Yandex altyapısına bağlı taksi uygulamaları, dijital ödeme işlemleri, bulut depolama ve harita hizmetlerinde Türkiye, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’da da sorunlar yaşandı.
Türkiye’de özellikle Yandex Go kullanan taksicilerin ödeme süreçlerinde aksaklıklar gündeme geldi. İstanbul Taksiciler Esnaf Odası Başkanı İsmet Dalcı, 12 Ekim’de yaptığı açıklamada uygulamayı kullanan bazı taksicilerin 2-3 gündür kazançlarını tahsil edemediğini söyledi. Dalcı, sistem kayıtlarına erişimde yaşanan sorunlar nedeniyle sürücülere ne kadar ödeme yapılacağının belirlenmesinde de güçlük yaşandığını belirtti.
DAĞITIK ALTYAPI KESİNTİYİ BÜYÜTTÜ
Bir taksi uygulamasının İstanbul’da çalışması, tüm teknik altyapısının Türkiye’de bulunduğu anlamına gelmiyor. Kimlik doğrulama, ödeme kayıtları, harita hizmetleri ve sürücü-yolcu eşleştirme gibi kritik işlemler farklı ülkelerdeki sunucular üzerinden yürütülebiliyor. Bu nedenle bir veri merkezindeki arıza, başka ülkelerdeki kullanıcıların ödeme, çağrı veya konum hizmetlerine erişimini etkileyebiliyor.
Veri merkezleri, uygulamaların arka planda ihtiyaç duyduğu depolama, işlem gücü ve ağ bağlantısını sağlayan büyük ölçekli tesisler olarak çalışıyor. Bu tesislerdeki ortak altyapının zarar görmesi, binlerce sunucunun tek tek devre dışı kalmasına gerek olmadan hizmetlerin aksamasına yol açabiliyor. Yedek veri merkezleri bulunsa bile kapasite, senkronizasyon ve hazır çalışma koşulları kesintinin tamamen önlenmesini her zaman sağlamıyor.
Kazakistan’da Yandex Go hizmetlerinde yaklaşık 36 saate ulaşan sorunlar bildirildi. Taksi çağırma ve teslimat hizmetleri aksarken, Kazakistan hükümeti kişisel verilerin ülke içindeki sunucularda tutulduğunu ancak bazı kritik hizmet bileşenlerinin yurt dışında çalıştığını açıkladı.
Özbekistan’da 11 Ekim’de kullanıcılar taksi çağıramadı, yolculuk ücretlerini görüntüleyemedi ve otobüslerin konumunu takip edemedi. Sürücüler de Yandex Pro’ya erişimde sorun yaşadı. Yandex Özbekistan yöneticileri, ödemeler ve sürücü kazançlarına ilişkin çözülmemiş işlemlerin giderileceğini duyurdu; 13 Ekim itibarıyla hizmetlerin kademeli olarak düzeldiği aktarıldı.
Kırgızistan’da ise taksi çağırma hizmetlerinin yanı sıra yemek siparişi işlemlerinde de hatalar bildirildi. Yandex’in kullanıcılardan, sürücülerden ve kuryelerden özür dilediği belirtildi.
Kesintilerin Yandex dışındaki bazı hizmetlere de yansıdığı bildirildi. Reuters ve Financial Times’ın aktardığına göre Rusya’da ilk saldırıların ardından Rusya Demiryolları, Moskova bölgesindeki kamu otobüs işletmesi ve bazı medya kuruluşlarında teknik sorunlar yaşandı.
Sasovo’daki veri merkezinin hedef alınması, Yandex’in yapay zeka kapasitesi açısından da dikkat çekti. Şirketin daha önce açıkladığı bilgilere göre bu merkezde Nvidia A100 işlemcileriyle çalışan iki büyük süper bilgisayar bulunuyordu. Ancak bu sistemlerin fiziksel zarar görüp görmediği netlik kazanmadı.
Saldırıların ardından Rusya kaynaklı bot trafiğinde büyük düşüş yaşandığı ve bunun Kremlin yanlısı dezenformasyon ağlarının çöktüğüne işaret ettiği iddiaları da gündeme geldi. Ancak The Verge’ün aktardığı teknik incelemeler, ölçülen düşüşün esas olarak Yandex’in internet sayfalarını tarayan otomatik yazılımlarından kaynaklandığını, bu verilerden propaganda botlarının büyük ölçüde devre dışı kaldığı sonucunun çıkarılamayacağını ortaya koydu.
Haber Kaynağı : 12punto
