Hürmüz Boğazı için Malakka modeli masada

Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin güvenli geçişi için yeni bir diplomatik formül gündemde. Avrupa ülkeleri ve bölge aktörleri, Malakka Boğazı’nda uygulanan modele benzer şekilde, zorunlu olmayan seyir ücretleriyle deniz güvenliğinin desteklenmesini öngören bir seçeneği değerlendiriyor.

Planın, deniz taşımacılığını düzenleyen Birleşmiş Milletler kuruluşu Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) çerçevesinde ele alındığı belirtiliyor. Öneri, Hürmüz’den geçişi ücretli hale getirmek yerine, belirli seyir ve güvenlik hizmetleri için gönüllü katkı mekanizması oluşturulması fikrine dayanıyor.

Umman’ın İngiliz hukukçularla birlikte Malakka Boğazı prensiplerini Hürmüz’e uyarlayan bir teklif hazırladığı ve hukuk uzmanlarını planı anlatmak üzere Tahran’a göndermeyi önerdiği aktarıldı. İran devlet medyasına göre Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de boğaz ve sevkiyat güvenliği başlıklarını görüşmek üzere Umman’a gidecek.

GÖNÜLLÜ SİSTEM TARTIŞILIYOR

İngiltere Başbakan Yardımcısı David Lammy’nin zorunlu geçiş ücretlerinin ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunduğu, buna karşılık bazı kabine üyelerinin Malakka Boğazı ve Manş Denizi gibi doğal su yollarında belirli seyir hizmetleri için ödeme sistemleri bulunduğuna dikkat çektiği ifade ediliyor.

Girişim, ABD’nin İran’dan Hürmüz Boğazı’nın açık kalacağına ve gemilere saldırılmayacağına ilişkin kamuoyu önünde güvence talep ettiği bir dönemde gündeme geldi. Washington’ın, İran’ın boğaz geçişlerinden para almasına kapı aralayabilecek her formüle temkinli yaklaşması bekleniyor.

Londra’da düzenlenen IMO Konseyi toplantısında Umman delegesi Hamis bin Muhammed El Şamahi, transit geçiş hakkının uluslararası hukukla güvence altında olduğunu ve geçiş ücretlerini desteklemediklerini belirtti. Buna karşın deniz güvenliğini artırabilecek gönüllü düzenlemelerin yararlı olabileceğini söyledi.

Körfez’de ise öneriye dair farklı tepkiler var. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, İran’a uluslararası deniz hukukuna aykırı biçimde egemenlik alanı tanınmasının “radikal unsurlara rehin olmak” anlamına geleceğini savundu.

Toplantıda bazı Körfez ve Avrupa ülkelerinin İran’ı kınama girişimi Rusya ve Çin tarafından desteklenmedi. Rusya, metnin krizin temel nedenlerini görmezden geldiğini belirtirken; Çin, öneriyi tek taraflı bulduğunu açıkladı.

Diplomatik hareketlilik, ABD’nin İran’ın güneyinde 150’den fazla hedefi vurması ve İran’ın Kuveyt ile Bahreyn’deki ABD üslerine karşılık vermesinin ardından hızlandı. ABD Başkanı Donald Trump’ın geçici ateşkesin sona erdiğini ancak kalıcı barış için temasların süreceğini açıklaması da gerilimin sürdüğünü gösterdi.

Washington ile Tahran arasında geçen ay imzalanan mutabakat zaptının 5. maddesinin, İran’ın ticari gemilerin güvenli geçişini 60 gün boyunca ücretsiz sağlamasını öngördüğü belirtiliyor. ABD bu hükmün gemilerin ancak İran’ın izniyle geçebileceği anlamına gelmediğini savunurken, Devrim Muhafızları taahhütlerin yerine getirildiğini ileri sürüyor.

Haber Kaynağı : 12punto