Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM), çocuk işçiliği ve iş cinayetleri tartışmalarının yanı sıra bu kez yolsuzluk soruşturmalarıyla gündemde. Mersin merkezli dört ilde yürütülen operasyonda gözaltına alınan 39 şüpheliden 22’si tutuklandı.
Soruşturmada bazı MESEM okullarında 36 milyon liranın üzerinde kamu zararı oluştuğu, ayrıca 8 milyon 749 bin lira nakit ile iki bilgisayar ve iki renkli yazıcının rüşvet olarak verildiği ileri sürüldü. Tutuklananlar arasında Mersin ve Silifke’deki MESEM okullarının eski müdürleri ve müdür yardımcılarının da bulunduğu belirtildi.
MESEM sistemi, işletmelerde çalışan çırakların ücret ve sigorta primlerinin kamu kaynaklarıyla desteklenmesine dayanıyor. İddiaların merkezinde ise fiilen çalışmayan kişilerin öğrenci gibi gösterilmesi, sahte işletmeler üzerinden kayıt açılması ve kamu ödemelerinin usulsüz biçimde kullanılması yer alıyor.
HAYALİ KAYIT İDDİALARI
Benzer iddialar daha önce farklı kentlerde de gündeme gelmişti. Adana Ceyhan’da 2023’te bir okul yöneticisinin işletmeleri dolaşarak sistemde görünen fazla çıraklar için ödeme istediği iddia edilmiş, 2,7 milyon lira toplandığı öne sürülen dosyada tutuklama yapılmıştı.
Diyarbakır Hazro’da hazırlanan iddianamede ise kayıtlarda işletme olarak görünen adreslerde mesken, inşaat ve harabe dükkânlarla karşılaşıldığı; bir dükkânın iki ayrı vergi levhasıyla iki işletme gibi gösterildiği iddia edildi.
Kocaeli’de de Kuruçeşme Mahallesi’ndeki bir okula 2022-2023 döneminde 22 bin çırak kaydedildiği iddiası daha önce CHP Kocaeli Milletvekili Harun Özgür Yıldızlı tarafından gündeme taşınmıştı. Aynı dosyanın yeni dalgasında 62 kişinin daha gözaltına alındığı, önceki dalgada ise 9 kişinin tutuklandığı aktarıldı.
DENETİM SORUMLULUĞU TARTIŞILIYOR
MESEM’ler, iktidar tarafından uzun süredir mesleki eğitimi güçlendiren bir model olarak savunuluyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2022’de sistemi “ahilik kültürü” ile ilişkilendirmiş, dönemin Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer aynı yıl 1 milyon çırak hedefinin aşıldığını açıklamıştı.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin de daha önce MESEM’leri “hem iktisadi hem ahlaki omurga” sözleriyle savunmuş, iş kazası riskine ilişkin eleştirilere karşı “Kaza ihtimali var diye vazgeçemeyiz” demişti. Tekin, merkezlerde haftalık ve on beş günlük denetimler yapıldığını ifade etmişti.
Buna karşın Sayıştay raporlarında, fiilen staj yapmayan öğrenciler için işletmelere ödeme yapıldığı ve bu süreçte il ile ilçe milli eğitim müdürlüklerinin sorumluluğuna işaret edildiği belirtiliyor. Tartışmanın önemli başlıklarından biri de soruşturmaların çoğunlukla okul yöneticileriyle sınırlı kalıp kalmadığı.
Kocaeli’deki Kuruçeşme dosyasında tutuklu yargılanan okul müdürü Rümeysa Şen’in mahkemede “İl ve ilçe milli eğitimden sanık sandalyesinde kimse yok” dediği aktarılmıştı. Şen’in savunmasında, 1 milyon hedefinin okullara kota gibi yansıtıldığına ilişkin iddialar da yer almıştı.
MESEM’lerde kayıtlı öğrenci sayısının 2023 baharında 1 milyon 400 bin düzeyinden yaklaşık bir buçuk yıl sonra 715 bine gerilemesi de dikkat çeken veriler arasında. Bakanlığın bu düşüşe ilişkin kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadığı belirtiliyor.
Son operasyonlarla birlikte MESEM’lerdeki kamu zararı, hayali öğrenci kaydı, sahte işletme ve denetim sorumluluğu başlıkları yeniden öne çıktı. Soruşturmaların Milli Eğitim bürokrasisine uzanıp uzanmayacağı ise sürecin en kritik sorularından biri olarak görülüyor.
Haber Kaynağı : 12punto
