Avrupa’da uçak yakıtı alarmı: Stoklar 7 yılın dibinde, yeni fiyat dalgası kapıda

Avrupa enerji piyasasında dizel fiyatlarıyla başlayan baskı, yılın son çeyreği yaklaşırken uçak yakıtına da taşındı. Rafine ürünlerde düşük stoklar, Orta Doğu kaynaklı arz kaybı ve alternatif tedarikin daha uzak pazarlardan sağlanması, havacılık yakıtında yeni bir fiyat dalgası riskini artırıyor.

Energy Aspects’in tahminlerine göre Avrupa, dördüncü çeyrekte günlük 510 bin varillik jet yakıtı açığıyla karşı karşıya kalabilir. Aynı dönemde ABD’de günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinde ise 419 bin varillik arz fazlası bekleniyor. Bu tablo, Avrupa’nın açığını kapatmak için küresel piyasada daha maliyetli ve rekabetçi bir tedarik arayışına yöneldiğini gösteriyor.

Sıkışıklığın en görünür göstergelerinden biri stoklarda yaşanan sert düşüş oldu. Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) petrol ve depolama merkezindeki uçak yakıtı stokları, 10 Eylül’le biten haftada 454 bin tona gerileyerek son yedi yılın en düşük seviyesine indi. Orta Doğu’dan gelen rafine ürün akışının savaş nedeniyle azalması, Avrupa’nın tedarik seçeneklerini daraltan başlıca unsur olarak öne çıkıyor.

TEDARİK ARAYIŞI UZAK PAZARLARA KAYDI

Avrupa’nın açığı kapatmak için yöneldiği ülkeler arasında Güney Kore dikkat çekiyor. Kpler verilerine göre Güney Kore’den Avrupa’ya jet yakıtı sevkiyatı eylülde günlük 129 bin varile ulaştı. Bu seviye, Ekim 2022’den bu yana görülen en yüksek hacim olarak kaydedildi. Güney Kore’nin temmuz ayındaki jet yakıtı üretimi de yaklaşık 13,89 milyon varille yedi yılın zirvesine çıktı.

Ancak Asya’dan Avrupa’ya daha fazla yakıt gönderilmesi, bu kez Asya-Pasifik’teki dengeleri de sıkılaştırıyor. ABD, Kanada ve Nijerya da Avrupa’nın alternatif tedarikçileri arasında yer alıyor. Reuters’a göre Nijerya’daki Dangote rafinerisi, 2026’nın ikinci çeyreğinde Avrupa’ya günlük yaklaşık 80 bin varil jet yakıtı göndererek kıtanın ABD’nin ardından en büyük tedarikçilerinden biri haline geldi. Bu sevkiyatın Avrupa’daki açığın yaklaşık yüzde 13’ünü karşıladığı belirtiliyor.

Jet yakıtı ile dizel aynı “orta distilat” grubunda yer aldığı için rafinerilerin üretim tercihleri iki piyasayı doğrudan etkiliyor. Rafineriler dizel üretimine ağırlık verdiğinde jet yakıtı arzı baskılanabiliyor; tersi durumda ise dizel piyasasında sıkışıklık artabiliyor. Euronews’e göre Avrupa Birliği’nde yılbaşından bu yana benzin fiyatları yaklaşık yüzde 29, dizel fiyatları ise yüzde 40 yükseldi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verileri de rafine ürünlerdeki sıkışıklığın küresel boyutuna işaret ediyor. Ajansa göre temmuzda küresel rafineri üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık 5 milyon varil/gün daha düşük gerçekleşti. Orta Doğu, Rusya ve Asya’dan jet yakıtı ihracatındaki yıllık düşüş ise yaklaşık 670 bin varil/gün oldu; bu miktar küresel jet yakıtı ticaretinin yaklaşık yüzde 34’üne denk geliyor.

Uçak yakıtındaki baskının kalıcı hale gelmesi halinde etkilerin yalnızca enerji piyasasıyla sınırlı kalmayacağı değerlendiriliyor. Yakıt, havayolları için en büyük değişken maliyet kalemlerinden biri. Bu nedenle yüksek fiyatların bilet fiyatları, şirket kârlılığı ve uçuş planlamaları üzerinde yeni bir maliyet baskısı yaratması bekleniyor.

Haber Kaynağı : 12punto