Hürmüz krizinin ardından jet yakıtı fiyatları rekor kırdı

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve Tahran yönetiminin karşılık vermesi, Basra Körfezi’nin çıkış noktası olan Hürmüz Boğazı’nda ticari trafiği ciddi biçimde aksattı. Küresel ekonominin enerji damarlarından biri olan boğazda yaşanan aksaklıklar, jet yakıtı fiyatlarında 27 Şubat’tan bu yana olağanüstü bir artışa neden oldu.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından yayımlanan son verilere göre, 27 Şubat’ta 99,4 dolar olan jet yakıtının varil fiyatı, yalnızca bir ayda yüzde 95,2 yükselerek 27 Mart’ta 195,2 dolara ulaştı. Bu artış sektör tarafından uzun zamandır görülmeyen bir tedarik şokuna işaret ediyor. Jet yakıtının ton bazında fiyatı ise 1.541 doları gördü.

Orta Doğu’nun doğrudan etkilediği Avrupa, Afrika ve Asya pazarları, bu kısıt nedeniyle büyük bir tedarik baskısı altında. Yapılan analizlere göre, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’si, yani günde yaklaşık 20 milyon varillik bir miktar, Hürmüz Boğazı’ndan taşınıyor. Bu miktarın önemli bölümünü ham petrol oluştururken, kalan kısmı ise başta jet yakıtı olmak üzere petrol ürünleri olarak öne çıkıyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı’nın 28 Şubat’ta patlak vermesinin ardından Hürmüz'de güvenlik risklerinin artması ve nakliyatın durma noktasına gelmesi, küresel petrol arzında keskin daralmalara neden oldu. Enerji sektöründe risk primi yükseldiği gibi, Brent petrol fiyatları da 100 doların üstüne tırmandı. Uzayan teslimat süreleri ve artan sigorta maliyetleri de piyasayı olumsuz etkiliyor.

AVRUPA PAZARI TEDARİKTE EN KIRILGAN BÖLGE 

S&P Global Energy’nin analizine göre, bölgenin günlük jet yakıtı ihracatının yaklaşık üçte biri Avrupa’ya gidiyor. Yalnızca Kuzeybatı Avrupa’ya günlük ortalama 177 bin varil jet yakıtı sevk edilirken, Güney Avrupa ve Doğu Akdeniz’e 31 bin, Afrika’ya ise 100 bin varil gönderiliyor. Asya ve Kızıldeniz’e ulaşan miktarlar ise sırasıyla 17 bin ve 34 bin varil olarak öne çıkıyor.

Basra Körfezi’ne en fazla bağımlı olan Avrupa, olası tedarik şoklarında en kırılgan bölgelerden biri olarak gösteriliyor. IATA verileri, Avrupa’nın jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 30’unun bu bölgeden sağlandığını gösteriyor. Bölgedeki tedarik zorlukları nedeniyle Avrupa’da ticari stoklara olan bağımlılık da artmış durumda. Benzer şekilde Hindistan ve Çin gibi Asya ülkeleri de Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün kısıtlanmasından doğrudan etkileniyor.

Son bir ayda Platts endeksi de Kuzeybatı Avrupa için jet yakıtı fiyatlarının sigorta ve navlun dahil 873,2 dolardan 1.704,5 dolara yükseldiğini doğruladı. Bu dönemde fiyatlardaki artış neredeyse yüzde 95’e ulaştı.

YÜKSELEN JET YAKITI FİYATI HAVAYOLLARINI ZORLUYOR 

Jet yakıtı, havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerinde en büyük paya sahip kalemlerden biri olması nedeniyle, yaşanan fiyat şoku bilet ücretlerine de yansıyor. Sektördeki aktörler, kısa vadede bu baskının süreceği görüşünde.

Dünyanın en büyük havayolu şirketlerinden biri olan United Airlines’ın Üst Yöneticisi Scott Kirby, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, “Şirketimizin artan jet yakıtı maliyetlerini karşılayabilmesi için uçak bileti fiyatlarının yüzde 20 artması gerekecek” dedi.

Hürmüz Boğazı’ndaki krizin etkileri, önümüzdeki dönemde hava taşımacılığında maliyet artışları ve buna bağlı olarak bilet fiyatlarında yeni zamlarla hissedilmeye devam edecek gibi görünüyor.

Haber Kaynağı : 12punto