Türkiye’de tütünün ağır bilançosu: Her yıl 125 bin kişi hayatını kaybediyor

Türkiye’de tütün kullanımının yol açtığı sağlık kaybı, ölüm verileriyle bir kez daha gündemde. Sağlık Bakanlığından edinilen bilgilere göre ülkede her yıl yaklaşık 125 bin kişi tütün nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu tablo, ortalama her 4 dakikada bir kişinin sigaraya bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiği anlamına geliyor.

Verilere göre bu ölümlerin yaklaşık 25 binini, sigara kullanmadığı halde tütün dumanına maruz kalan pasif içiciler oluşturuyor. Uzmanlar, tütün ürünlerinin yalnızca kullanan kişilere değil, aynı ortamda bulunan çocuklar ve yetişkinler dahil geniş bir kesime zarar verdiğine dikkat çekiyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) güncel verilerine göre tütün, vücuttaki neredeyse her organa zarar veriyor. Kanser, kalp hastalıkları, inme ve akciğer hastalıklarının yanı sıra bağışıklık sisteminin zayıflaması, doğurganlığın azalması ve erken ölüm, tütün kullanımının başlıca sonuçları arasında yer alıyor.

Dünya genelinde tütün kullanımına bağlı nedenlerle her yıl 7 milyondan fazla kişi hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin 1,6 milyondan fazlası, doğrudan sigara içmeyen ancak tütün dumanına maruz kalan kişilerde görülüyor.

PASİF İÇİCİLİKTE GÜVENLİ DÜZEY YOK

DSÖ, pasif içiciliğin güvenli bir düzeyi bulunmadığını vurguluyor. Tütün dumanına maruz kalmak, koroner kalp hastalığı ve akciğer kanseri dahil ciddi kalp-damar ve solunum yolu hastalıklarına neden olabiliyor.

Yanan bir sigaradan çevreye yayılan dumanda, 50’si kanser yapıcı olmak üzere yaklaşık 4 bin kimyasal madde ve toksin bulunduğu belirtiliyor. Çocuklarda ise sigara dumanına maruz kalma; astım, bronşit, soğuk algınlığı, orta kulak sorunları ve akciğer fonksiyonlarında azalma riskini artırabiliyor.

Tütün kullanımı kalp-damar ve solunum yolu hastalıklarının yanı sıra 20’den fazla kanser türü veya alt türü için önemli risk faktörleri arasında gösteriliyor. Türkiye’nin erkeklerde akciğer kanseri sıklığı ve buna bağlı ölümlerde dünyada ilk sırada yer aldığı bildiriliyor.

Sigaranın etkileri üreme sağlığında da kendini gösteriyor. DSÖ’nün bilgi özetine göre sigara kullanımı kadınlarda kısırlıkla, erkeklerde sperm üzerindeki olumsuz etkilerle ve bazı doğurganlık tedavilerinin başarı şansındaki düşüşle ilişkili. Tütün kullanan kadınlarda kısırlık riskinin kullanmayanlara göre yüzde 40 daha yüksek olduğu belirtiliyor.

Nikotin bağımlılığı da tütünle mücadelenin en zor başlıklarından biri. DSÖ, nikotinin özellikle beyin gelişimi devam eden çocuklar, ergenler ve genç yetişkinler açısından zararlı etkiler taşıdığına dikkat çekiyor. Yeşilay verilerine göre nikotin alınmadığında 90 ila 120 dakika içinde yoksunluk belirtileri ortaya çıkabiliyor.

Elektronik sigaralar da risk başlıkları arasında. DSÖ’ye göre bu ürünlerin emisyonlarında nikotin ve başka toksik maddeler bulunabiliyor. Bazı maddelerin kalp ve akciğer hastalıkları riskini artırabildiği, uzun dönem etkilerin ise henüz tam olarak bilinmediği ifade ediliyor.

BIRAKINCA İYİLEŞME KISA SÜREDE BAŞLIYOR

Sigarayı bırakmanın ardından vücutta olumlu değişiklikler kısa sürede başlıyor. Yeşilayın aktardığı bilgilere göre son sigaradan 20 dakika sonra kalp atış hızı ve kan basıncı düşüyor; 12 saat sonra kandaki karbonmonoksit seviyesi normale dönüyor.

Bırakmayı izleyen 2 hafta ile 3 ay içinde kan dolaşımı ve akciğer fonksiyonlarında iyileşme görülebiliyor. Bir yıl sonra koroner kalp hastalığı riski sigara içenlerin yarısına inerken, 10 yıl sonra akciğer kanserinden ölüm riskinin de sigara içenlere kıyasla yaklaşık yarı düzeye gerilediği bildiriliyor.

Türkiye’de sigarayı bırakmak isteyenler ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı üzerinden ücretsiz destek alabiliyor. Ayrıca 182 üzerinden Merkezi Hekim Randevu Sistemi’nden randevu alınarak sigara bırakma polikliniklerine başvurulabiliyor. ALO 171 hattında sigara bırakma konusunda eğitimli operatörler 7 gün 24 saat danışmanlık hizmeti veriyor.

Haber Kaynağı : 12punto