Yeni Parti hazine yardımı alabilir mi? Mevcut yasa Özgür Özel’in partisi için ne söylüyor?

İstinaf Mahkemesi’nin 21 Mayıs’ta verdiği mutlak butlan kararının ardından CHP Genel Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Özgür Özel, partisinden istifa ederek aralarında kendisinin de bulunduğu 91 milletvekiliyle Yeni Parti’yi kurdu.

İçişleri Bakanlığı’na sunulan resmi kuruluş dilekçesiyle birlikte TBMM’de dengeler değişti. Yeni Parti, sandalye sayısı bakımından AKP’nin ardından Meclis’in ikinci büyük partisi ve yeni ana muhalefet partisi konumuna geldi.

Yeni oluşumun ardından en çok tartışılan başlıklardan biri, partinin Hazine’den devlet yardımı alıp alamayacağı oldu. Mevcut mevzuata göre daha önce genel seçime girmemiş bir partinin yalnızca Meclis’te grup kurması veya yüksek sayıda milletvekiline sahip olması, hazine yardımı için yeterli görülmüyor.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ek 1’inci maddesine göre devlet yardımı, partilerin son milletvekili genel seçiminde aldıkları geçerli oy oranı üzerinden hesaplanıyor. Yardımdan yararlanabilmek için partinin son genel seçime katılmış ve geçerli oyların en az yüzde 3’ünü almış olması gerekiyor.

MEVCUT YASA NE DİYOR?

Seçim Hukuku Dergisi Baş Editörü Doç. Dr. Fatih Güler, mevcut düzenlemede yalnızca siyasi parti grubuna ya da belirli sayıda milletvekiline sahip olmanın devlet yardımı almak için yeterli olmadığını belirtti. Güler’e göre Yeni Parti’nin hazine yardımı alabilmesi, ancak ilgili kanunda değişiklik yapılmasıyla mümkün olabilir.

Bu çerçevede Yeni Parti, mevcut yasa değişmediği sürece ilk genel seçimde yüzde 3 oy eşiğini aşmadan Hazine yardımından yararlanamayacak. Yüzde 7 ve üzeri oy alan partiler yardım hesabına tam olarak dahil edilirken, yüzde 3 ile yüzde 7 arasında oy alan partilere daha sınırlı bir ödeme yapılıyor.

Yeni Parti’nin kurulmasının ardından TBMM’deki sandalye dağılımı da yeniden şekillendi. Buna göre AKP 277 milletvekiliyle ilk sırada yer alırken, Yeni Parti 91 milletvekiliyle ikinci sıraya yükseldi. DEM Parti’nin 56, MHP’nin 46, CHP’nin ise 44 sandalyesi bulunuyor. İYİ Parti 29, Yeni Yol Partisi 20 milletvekiliyle Meclis’te temsil ediliyor.

Tartışmayı büyüten açıklamalardan biri MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’den geldi. Bahçeli, 23 Temmuz’daki değerlendirmesinde, 2026 yılında CHP’ye ödenen 1 milyar 815 milyon liralık hazine yardımından, CHP’den ayrılıp Yeni Parti’ye geçen milletvekili sayısı oranında pay aktarılmasının “etik” olacağını söyledi.

Yeni Parti’ye geçen isimlerden eski CHP Meclis Grup Başkanvekili Murat Emir ise Bahçeli’ye bu konuda “somut adım atma” çağrısında bulundu. Ancak uzmanlara göre CHP’ye yapılmış devlet yardımının bir bölümünün Yeni Parti’ye aktarılması da açık bir yasal düzenleme olmadan hukuken mümkün görünmüyor.

KANUN DEĞİŞİRSE NE OLUR?

Fatih Güler, Meclis’in siyasi partilere devlet yardımıyla ilgili hükümleri değiştirmesinin önünde anayasal bir engel bulunmadığını ifade etti. Güler, Anayasa’nın bu alanda genel ilkeleri belirlediğini, ayrıntıların ise kanunla düzenlendiğini vurguladı.

Güler’in değerlendirmesine göre Meclis’te bu yönde bir irade oluşursa, Yeni Parti’nin kısa sürede hazine yardımı almasını sağlayacak bir düzenleme yapılabilir. Ancak böyle bir değişiklik yapılmadığı sürece, partinin mevcut sandalye sayısı hazine yardımına hak kazanması için tek başına sonuç doğurmayacak.

Türkiye’de siyasi partilere devlet yardımı sistemi yıllar içinde birçok kez değişti. İlk yasal zemin 1965’te oluşturuldu. 1971’de Anayasa Mahkemesi bazı düzenlemeleri iptal etti. 1983’te 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu yürürlüğe girdi ve yardımın esasları yeniden belirlendi.

1995’te Anayasa’nın 68’inci maddesinde yapılan değişiklikle siyasi partilere “yeterli ve hakça mali yardım” yapılacağı hükmü anayasal güvence altına alındı. 2005’e kadar, seçimde yeterli oyu alamayan bazı partiler de Meclis’teki milletvekili sayıları üzerinden hazine yardımı alabiliyordu. Ancak 2005’te bu imkan kaldırıldı ve yardım için genel seçimde alınan oy oranı esas hale geldi.

Son önemli değişiklik ise 2014’te yapıldı. Hazine yardımından yararlanmak için gerekli oy oranı, seçim barajı seviyesinden yüzde 3’e indirildi. Bu nedenle Yeni Parti tartışmasında kilit nokta, partinin Meclis’teki gücünden çok, mevcut kanunun seçimde alınan oy şartına dayanması olarak öne çıkıyor.

Haber Kaynağı : 12punto