Zirve öncesi NATO’da dev silah anlaşmaları için hazırlıklar hızlandı

NATO üyesi ülkeler, Ankara’da gerçekleşecek olan önemli zirve öncesinde silah ve savunma sanayii alanında yeni büyük çaplı işbirliklerini gündeme almaya hazırlanıyor. Avrupa başkentleri, bir yandan ABD’nin müttefiklere yaptığı “daha fazla harcama” çağrısına karşılık vermek, diğer yandan savunma yükümlülükleri konusunda net bir mesaj iletmek istiyor.

SAVUNMA HARCAMALARINDA TARİHÎ YÜKSELİŞ

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin verdiği bilgilere göre, Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın 2025 yılı savunma harcamaları, bir önceki yıla göre 90 milyar dolar artış göstererek 570 milyar dolar sınırını aşmış durumda. Rutte, “Artık sürdürülebilir bir ittifak oluşturuyoruz. ABD bunun adil bir anlaşma olduğunu biliyor” ifadelerini kullandı. Harcamalardaki yüzde 20’lik büyüme, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle tetiklenen güvenlik kaygılarının ve ABD yönetiminin uzun zamandır süren baskılarının sonucu olarak öne çıkıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, özellikle son aylarda müttefik ülkeleri İran’daki çatışmalarda Washington’a yeterince destek vermemekle eleştiriyor. Trump ayrıca, ABD’nin NATO’daki yükümlülüklerini sorgulayan çıkışlara da imza atarak, Avrupa’nın üzerine düşen savunma sorumluluklarını daha fazla üstlenmesi gerektiğinde ısrar ediyor.

ZİRVEDE GÜNDEM: ABD ASKERİ VARLIĞI VE YENİ PLANLAR

Bu yılki zirvede öne çıkan ana gündem maddeleri arasında, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığında yaptığı azaltmalar da yer alıyor. Washington yönetimi, kıtadaki bazı kuvvetlerini çekme, uçak gemisi gibi önemli unsurları ise ittifakın tatbikat ve savunma planlarından çıkarma kararı aldı. ABD ayrıca bölgedeki askeri pozisyonunu değerlendirmek için altı aylık yeni bir süreç başlattı.

Trump’ın Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ve diğer NATO liderleriyle görüşerek, söz konusu eleştirilerini bir kez daha gündeme getirebileceği değerlendiriliyor. Ancak bazı gözlemciler, Erdoğan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Trump arasındaki yakın ilişkilerin, gerginliği dengeleyebileceği görüşünde.

ANLAŞMALARDA MERAKLI BEKLEYİŞ

Zirveye günler kala açıklanacak milyarlarca dolarlık savunma anlaşmalarının detayları ise henüz gizliliğini koruyor. NATO yönetimi, bu anlaşmaları Ankara’da topluca duyurarak, tüm dünyaya “güçlü bir ittifak kararlılığı” mesajı vermeyi amaçlıyor. Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz, ülkesinin 3 milyar avronun üzerinde değere sahip yeni savunma ve işbirliği anlaşmalarını kamuoyuna duyuracağını açıkladı. Bu kapsamda, Belçika ile hava savunma sistemleri alanında ve İngiltere ile donanma gemileri konusunda yeni ortaklıklar kurulması bekleniyor.

Ayrıca, NATO’nun elindeki eski model Amerikan AWACS uçaklarının, İsveç merkezli Saab firmasının geliştirdiği GlobalEye sistemi ile değiştirilmesine dair kapsamlı bir modernizasyon projesinin de duyurulacağı belirtiliyor.

BELİRSİZLİKLERİN GÖLGESİNDE ZİRVE

Zirvede, İran ve Grönland başta olmak üzere son dönemde yaşanan çeşitli siyasi gerilimler ile Trump’ın Avrupalı liderlerle yaşadığı anlaşmazlıklar, tüm müttefikler için bazı soru işaretleri yaratıyor. Buna karşın, Ankara’daki liderler buluşmasının yeni ortaklıkların önünü açacağı ve NATO’nun birlik mesajını tekrarlayacağı değerlendiriliyor.

Savunma işbirliği anlaşmalarının kesin ayrıntıları ise kamuoyuyla paylaşılmadan, önemli oranda gizli tutulmaya devam ediyor. NATO yetkilileri, büyük duyuruların özellikle zirve öncesinde yapılmasının, Washington’dan gelen eleştiriler karşısında Avrupa savunma politikasında yaşanan dönüşümün net bir göstergesi olacağını vurguluyor.

Haber Kaynağı : 12punto