Avrupa Birliği’nin, Starlink’e bağımlılığı azaltmak amacıyla geliştirdiği yeni uydu iletişim ağı IRIS2’de takvim 2029’a uzandı. The Wall Street Journal’ın haberine göre Avrupa ülkelerini hızlandıran başlıca gelişme, SpaceX’in patronu Elon Musk’ın Ukrayna’daki Starlink ve Starshield kullanımına ilişkin kısıtlamaları oldu.
AB, 348 uydudan oluşması planlanan IRIS2 ağı için Eutelsat ve iki ayrı şirketle sözleşme imzaladı. Yaklaşık 17,5 milyar dolarlık projenin ilk uydularının 2029’da fırlatılması bekleniyor. Ancak uzmanlar, finansman ve alt yüklenici seçiminde tam uzlaşma sağlanamamasının projede gecikme riskini artırdığı görüşünde.
Fransız Stratejik Araştırmalar Vakfı kıdemli araştırmacısı Serge Plattard, projedeki en büyük sorunun teknik kapasiteden çok yönetim olduğunu belirterek, AB’nin uydu navigasyon sistemi Galileo’da yaşanan gecikmeleri hatırlattı. Galileo, ilk planların yaklaşık 10 yıl gerisinden gelerek 2016’da faaliyete geçmişti.
AVRUPA’NIN MEVCUT SEÇENEKLERİ SINIRLI
Bugün alçak Dünya yörüngesinde uydu işleten başlıca Avrupalı aktör Eutelsat’ın alt kuruluşu OneWeb. Şirketin yaklaşık 650 uydusu bulunuyor; hedef, bu sayıyı 2030’a kadar 1300 civarına çıkarmak. Buna karşılık Starlink’in yörüngede 11 binden fazla uydusu var.
WSJ’ye göre OneWeb’in Ukrayna sahasında yaygın kullanımını zorlaştıran unsurlar arasında terminallerin ağır, hantal ve yüksek enerji tüketimli olması yer alıyor. Ayrıca Starlink ve Starshield sistemlerinden OneWeb’e geçiş, binlerce terminalin değiştirilmesini gerektirebilir.
Avrupa dışındaki alternatifler de kısa vadede boşluğu doldurmaktan uzak görünüyor. Helsinki ve Kiev yönetimleri, Ukrayna’nın Finlandiyalı Iceye ile Nokia’nın planladığı uydu iletişim ağına 300 milyon avroluk yardım paketi kapsamında katılacağını duyurdu; bu projede ilk uydular için 2028 işaret ediliyor. Kanadalı Telesat ise Lightspeed ağı kapsamında 288 uyduluk sistemin ilk fırlatmasını aralık ayında yapmayı ve 2028 başlarında tam kapasiteye ulaşmayı hedefliyor.
Starshield’daki kısıtlamalara ilişkin ilk haberler 14 Ekim gecesi gündeme geldi. Ukrayna Savunma Bakanı’nın eski danışmanı Serhiy Sternenko, terminaller saatte 160 kilometrenin üzerinde hareket ettiğinde bağlantının koptuğunu açıkladı. Sternenko daha sonra bağlantının saatte 60-70 kilometre hızda bile kesilmeye başladığını ileri sürdü.
Financial Times’ın kaynaklara dayandırdığı haberlerde, kesintilerin insansız hava araçlarının yönetimini, cephedeki birliklere ikmali ve cephe gerisindeki hedeflere yönelik operasyonları zorlaştırdığı belirtildi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 16 Ekim’de sistemin kısmen yeniden çalıştığını, eski hız parametrelerinin kademeli olarak geri geldiğini ancak kısıtlamaların tamamen kaldırılmadığını söyledi.
Kısıtlamaların kim tarafından başlatıldığına ilişkin iddialar ise çelişkili. The Economist, Musk’ın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılar nedeniyle Kiev’i cezalandırmak amacıyla sınırlama talimatı verdiğini yazdı. Musk ise Starshield’ın ABD hükümetine ait olduğunu ve kullanım koşullarını Amerikan makamlarının belirlediğini savundu. ABD Başkanı Donald Trump da kısıtlamalarda rolü olduğu iddiasını reddetti.
Musk, 24 Ekim’de yaptığı açıklamada Ukrayna ordusunun Starlink kullanım şartlarını ihlal ettiğini ve sistemi insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlemek için kullandığını öne sürdü. SpaceX patronu aynı açıklamada Starlink’in Ukrayna savunması açısından kritik olduğunu belirterek, “Starlink kapatılırsa Ukrayna cephesi derhal çöker. Bu bir tehdit DEĞİL, sadece bir gerçeğin tespiti” ifadelerini kullandı.
Haber Kaynağı : 12punto
