ABD ve İran arasında yeni kriz

İran’ın Cenevre’deki Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Ali Bahreini, ABD ile sürdürülen uzlaşma görüşmelerinin olumlu seyrettiğini ifade etti. Bahreini, teknik düzeydeki temaslarda kayda değer bir ilerleme sağlandığını aktardı ve önümüzdeki günlerde iki ayrı uzmanlar grubunun oluşturulacağını duyurdu. Bu grupların ana gündemi ise İran’a yönelik ekonomik yaptırımların kaldırılması ile ülkenin nükleer faaliyetlerinin kapsamı olacak.

Geçtiğimiz hafta İsviçre’nin Bürgenstock kentinde yapılan buluşmada, iki tarafın geçici bir anlaşmanın ardından kalıcı barış için yol haritası üzerinde uzlaşıya vardığı belirtilmişti. Katar ve Pakistan’ın da arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde, nihai bir antlaşmanın 60 gün içinde sağlanması hedefleniyor. ABD yönetimi ise ilk tur görüşmelerin ardından pazartesiden itibaren İran’a yönelik bazı yaptırımların 60 gün süreyle geçici olarak askıya alındığını açıkladı.

Öte yandan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, “Serbest bırakılan İran fonlarının ABD ve Katar tarafından kontrol edileceği ve bu paranın Amerikan tarım ürünleri alımında kullanılabileceği” yönündeki sözleri İran tarafından reddedildi. Vance, bu önerinin eski Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın gündeme getirdiğini belirtmişti.

Ali Bahreini, Cenevre’deki basın toplantısında, “Serbest bırakılacak varlıklarıyla ne yapacağına karar verecek tek ülke İran’dır” ifadelerini kullanarak bu iddialara net bir şekilde karşı çıktı. Bahreini ayrıca, diğer ülkelerin İran'ın finansal karar süreçlerine dahil olmasını kabul etmediklerinin altını çizdi.

Dondurulan fonların kökeninin büyük oranda yurt dışında tutulan petrol gelirleri ile Merkez Bankası rezervlerinden oluştuğu biliniyor. İlk anlaşma kapsamında yaklaşık 12 milyar dolarlık bir meblağın İran’a iade edilmesi bekleniyor. Söz konusu varlıkların bir kısmının halen Katar’da bulunduğu, teknik düzenlemeler çerçevesinde Washington ve Doha ile iş birliği yapılabileceği ifade edildi. Ancak İranlı temsilci, bu iş birliğinin fonların kullanımına yabancı bir müdahale anlamına gelmeyeceğini, harcamaların ve ithalatın tamamıyla İran’ın iradesiyle belirleneceğini vurguladı.

Bahreini açıklamasında, “Emtia alımı ve ithalat süreci İran’ın, sadece İran’ın karar vereceği bir konudur” dedi. Tahran yönetimi, yıllardır süren yaptırımlar sonucu yurt dışında bloke edilmiş milyarlarca dolarlık varlığının serbest kalması durumunda bu kaynağı hangi alanlara yönlendireceğine ilişkin tek otoritenin kendisi olduğunu tekrarladı.

Önümüzdeki süreçte oluşturulacak çalışma gruplarının, hem yaptırımlarla ilgili engellerin kaldırılması hem de nükleer programla ilgili karşılıklı beklentilerin detaylandırılması yönünde kritik rol oynaması bekleniyor. Görüşmelerin seyri, yalnızca bölge için değil, küresel diplomasi ve enerji piyasaları açısından da dikkatle takip ediliyor.

Haber Kaynağı : 12punto