Masadaki şartlar netleşiyor: İran-ABD taslağındaki 14 madde ortaya çıktı

İran’ın yarı resmi haber kuruluşu Mehr Haber Ajansı, Tahran ile Washington arasında üzerinde çalışıldığı iddia edilen 14 maddelik bir mutabakat taslağını kamuoyuyla paylaştı. Resmi makamlar tarafından henüz doğrulanmayan metinde, İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasından yaptırımların kaldırılmasına, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasından nükleer müzakerelerin kapsamına kadar birçok başlık yer aldı.

DONDURULAN 24 MİLYAR DOLARIN SERBEST BIRAKILMASI PLANLANIYOR

Taslak metne göre ABD ile İran arasında yürütülmesi öngörülen 60 günlük müzakere süreci kapsamında İran’a ait 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığın kullanımına açılması hedefleniyor.

Metinde, söz konusu tutarın yarısının müzakereler başlamadan önce İran’ın erişimine sunulmasının öngörüldüğü ifade edildi.

ASKERİ FAALİYETLERİN SONA ERDİRİLMESİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslağın ilk maddeleri arasında, tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı şekilde sonlandırılması yer aldı. Bu kapsamın Lübnan’daki faaliyetleri de içerdiği belirtildi.

Metinde ayrıca ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeyeceği ve İran İslam Cumhuriyeti’nin egemenliğine saygı göstereceği yönünde taahhütte bulunacağı kaydedildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN ULUSLARARASI TRAFİĞE AÇILACAK

Taslakta öne çıkan başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemeler oldu.

Buna göre ABD yönetimi, deniz ablukasını 30 gün içinde kaldırmayı ve İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmeyi kabul edecek. Aynı süre içerisinde Hürmüz Boğazı’nın, İran’ın belirleyeceği düzenlemeler doğrultusunda yeniden uluslararası deniz ulaşımına açılması planlanıyor.

TRUMP ANLAŞMAYI “BÜYÜK BİR ANLAŞMA” OLARAK TANIMLAMIŞTI

Taslak metnin gündeme gelmesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmaya ilişkin açıklamalarının ardından gerçekleşti.

Trump, söz konusu mutabakatı “büyük bir anlaşma” olarak nitelendirmiş, anlaşmanın bölgeye istikrar ve güvenlik sağlayacağını savunmuştu. ABD Başkanı ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve petrol sevkiyatının normal seyrine döneceğini açıklamıştı.

Katar Başbakanı ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer başta olmak üzere çok sayıda uluslararası lider de anlaşma çerçevesine destek veren değerlendirmelerde bulundu.

FÜZE PROGRAMI GÖRÜŞME BAŞLIKLARI ARASINDA YER ALMAYACAK

Mehr’in haberine göre ilerleyen dönemde yapılacak görüşmeler belirli başlıklarla sınırlandırılacak.

Taslakta, müzakerelerin yalnızca zenginleştirilmiş uranyum stoku, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma konularını kapsayacağı belirtildi.

İran’ın balistik füze programı ile Tahran’ın desteklediği bölgesel silahlı grupların ise müzakere gündeminin dışında tutulacağı ifade edildi.

ENERJİ SEKTÖRÜNE YÖNELİK YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI HEDEFLENİYOR

Taslak metne göre İran petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla bağlantılı ihracat kalemlerine uygulanan yaptırımların askıya alınması planlanıyor.

Bu adımla birlikte İran’ın enerji ihracatından elde ettiği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve ülkenin bu kaynaklara tam erişim sağlaması amaçlanıyor.

300 MİLYAR DOLARLIK EKONOMİK DESTEK PLANI GÜNDEMDE

Metinde dikkat çeken bir diğer başlık ise İran’ın yeniden yapılandırılmasına yönelik ekonomik destek paketi oldu.

Taslağa göre ABD ve müttefiklerinden, İran için en az 300 milyar dolar büyüklüğünde bir yeniden inşa ve ekonomik kalkınma programı hazırlamaları talep edilecek.

60 GÜNLÜK RESMİ GÖRÜŞME SÜRECİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslak kapsamında tarafların, İran’ın nükleer faaliyetleri ve yaptırımların kaldırılmasına ilişkin kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşabilmek amacıyla 60 günlük resmi müzakere sürecine başlaması planlanıyor.

Bu süreçte ABD’nin birincil ve ikincil yaptırımlarıyla birlikte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kaynaklı kısıtlamaların da ele alınacağı belirtiliyor.

İRAN’DAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİRMEME TAAHHÜDÜ

Taslağa göre İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerine bağlılığını yeniden teyit edecek ve nükleer silah geliştirmeyeceğini beyan edecek.

Metinde ayrıca müzakereler devam ederken ABD’nin bölgeye yeni askeri güç sevk etmemesi ve İran’a yönelik yeni yaptırımlar uygulamamasına yönelik hükümler de yer aldı.

TASLAĞA İLİŞKİN RESMİ DOĞRULAMA GELMEDİ

Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 maddelik taslak metin, şu ana kadar bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

İran ve ABD'li yetkililer de metnin içeriğine ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Bu nedenle taslakta yer alan maddelerin müzakere sürecinde değişebileceği ve nihai anlaşmanın farklı hükümler içerebileceği değerlendiriliyor.

Haber Kaynağı : 12punto