İşsizlik Fonu’nda tablo tersine döndü: İşveren teşvikleri işsizlik ödeneğini geride bıraktı

İşsiz kalan çalışanlara gelir güvencesi sağlamak amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu’nun kaynak kullanımında işveren teşviklerinin ağırlığı arttı. DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) 2016 ile 2026’nın ilk yedi ayını kapsayan değerlendirmesine göre, fon giderleri içinde işsizlik ödeneğinin payı azalırken işverenlere yönelik doğrudan ve dolaylı desteklerin payı yükseldi.

Rapora göre 2016’da fon giderleri içinde işsizlik sigortası ödemelerinin payı yüzde 37,4, işveren teşvik ve desteklerinin payı ise yüzde 20,3 düzeyindeydi. 2026 Ocak-Temmuz döneminde bu tablo değişti; işsizlere yapılan ödemelerin payı yüzde 31’e gerilerken işveren teşviklerinin payı yüzde 44,3’e çıktı.

Son üç buçuk yıllık döneme ilişkin veriler de fondan yapılan harcamaların yönünü ortaya koydu. 2023 ile 2026 Temmuz ayları arasında toplam 756 milyar liralık fon giderinin 390,2 milyar lirasının işverenlere aktarıldığı, işsizlik sigortası ödemelerinin ise 215,6 milyar lirada kaldığı belirtildi.

İŞSİZLERİN ERİŞİMİ SINIRLI KALDI

Fon kaynakları içinde işveren desteklerinin payı artarken, işsizlik ödeneğinden yararlanabilenlerin oranı sınırlı kaldı. Haziran 2026 verilerine göre Türkiye’de 2 milyon 688 bin resmi işsiz bulunurken, bunların 460 bin 501’i işsizlik ödeneği alabildi. Bu hesaplamaya göre resmi işsizlerin yalnızca yüzde 17,1’i fondan ödenek alabilirken, yüzde 82,9’u bu destekten yararlanamadı.

İşsizlik Sigortası Fonu’nun birikimlerinin değerlendirilme biçimi de raporda eleştirilen başlıklar arasında yer aldı. Fonun 817,3 milyar liralık kaynağının önemli bölümünün devlet tahvilleri ve para piyasası araçlarında tutulduğu kaydedildi. DİSK-AR, bu yapının fonu işsizlere yönelik bir güvence aracı olmanın ötesinde kamu iç borçlanması için kullanılan bir kaynak haline getirdiği görüşünü dile getirdi.

1999’da yürürlüğe giren sistemde fon, işçi, işveren ve devlet primleriyle finanse ediliyor. Ancak işsizlik ödeneğine hak kazanmak için aranan koşullar nedeniyle işsiz kalan çalışanların önemli bir bölümü fondan düzenli gelir desteği alamıyor. Tartışma, fonun temel amacının işsizlerin korunması mı yoksa istihdam ve işveren desteklerinin finansmanı mı olduğu sorusu etrafında yoğunlaşıyor.

Haber Kaynağı : 12punto