12. Yargı Paketi'nde IBAN mağdurlarına ceza indirimi

Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi.

AKP İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında toplanan komisyonda görüşülen teklif, yargılamaların hızlandırılması, bazı usul hükümlerinin yeniden düzenlenmesi ve Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda değişiklikler yapılması amacıyla hazırlandı.

Görüşmeler sırasında teklifin Yargıtay’ın görev ve yetki gerekçesiyle bozma yapmasına ilişkin 27’nci maddesi metinden çıkarıldı. Buna karşılık “IBAN mağdurları” olarak anılan kişiler için ceza indirimi öngören düzenleme teklife eklendi.

PAKETTE ÖNE ÇIKAN DÜZENLEMELER

Teklifte, idare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılmadan önce idareye yazılı başvuru yapılması öngörülüyor. Alacaklı, ödeme yapılabilmesi için hesap numarası bildirecek; idareye bir aylık ödeme süresi tanınacak. Bu sürede ödeme yapılmazsa icra takibi başlatılabilecek.

Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında da yeni bir yöntem getiriliyor. Ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak satışlarda ilk açık artırmanın yalnızca mirasçılar arasında yapılması planlanıyor. İlk artırmada alıcı çıkmaması halinde ikinci artırma herkese açık olacak.

Ortaklığın satış yoluyla giderilmesinde paydaşların teminat muafiyeti kaldırılıyor. En yüksek teklifi verdiği halde ihale bedelini süresinde yatırmayanlar için teminatın iade edilmemesi ve teklif edilen bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanması öngörülüyor.

Noterlik işlemlerinde evrak ve defter örneklerinin güvenli elektronik imzayla ilgili mercilere gönderilebilmesinin yolu açılıyor. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı durumlarda fiziki örnek kullanılacak; posta ve yol masrafı dışında ücret alınmayacak.

Danıştay’ın daire sayısının azaltılması için öngörülen sürenin dört yıl uzatılması da teklifte yer alıyor. Buna göre Danıştay’ın daire sayısının 23 Temmuz 2030’a kadar mevcut düzeyde korunması amaçlanıyor.

İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava türlerinin kapsamı genişletiliyor. Bölge idare mahkemelerine de, ilk derece mahkemesi kararının sonucunu hukuka uygun bulduğu ancak gerekçesini eksik veya yanlış değerlendirdiği durumlarda gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddetme imkanı tanınıyor.

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda, bölge idare mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden hüküm kurduğu bazı kararlar için Danıştay’da temyiz yolu açılıyor. Ancak tek hakimle görülen ve niteliği gereği temyiz incelemesine ihtiyaç duyulmadığı belirtilen bazı uyuşmazlıklarda temyiz yolu kapalı olacak.

Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu başkan ve üyeleri için tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi şartı getiriliyor. Kurul başkanları, üyeleri ve bazı yöneticiler için dört yıllık görev süresi öngörülüyor.

Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav sistemi de kanunla düzenleniyor. Türkiye Adalet Akademisi tarafından yürütülecek eğitimler, sınavların yüz tam puan üzerinden değerlendirilmesi ve mazeret sınavlarına ilişkin hükümler teklifte yer alıyor.

Hakim ve savcıların, mesleki hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurması disiplin cezası nedeni sayılacak. Düzenlemeyle bilirkişiliğin teknik veya özel uzmanlık gerektiren alanlarla sınırlı kalması hedefleniyor.

HAGB, TEMYİZ VE TAZMİNAT BAŞLIKLARI

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kurumuna ilişkin hükümler de Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yeniden ele alınıyor. Teklife göre HAGB; işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği, Anayasa’nın 17’nci maddesi kapsamında kötü muamele olarak değerlendirilebilecek suçlarda uygulanamayacak.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılacak değişiklikle, hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen kaçak sanığın savunma hakkını kullanmak istediğini belirtmesi ve mahkemede hazır bulunması halinde yargılamanın yenilenmesini isteyebilmesine imkan tanınıyor.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin kapsamı da genişletiliyor. Ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları dışındaki birçok kararına karşı itiraz edilebilecek. Bir aylık itiraz süresinin üç aya çıkarılması ve sürenin dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tesliminden itibaren başlaması öngörülüyor.

Türk Borçlar Kanunu’nda yapılacak değişiklikle, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan zararlar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz hesabı yeniden belirleniyor. Kazancın bilindiği dönem için olay tarihinden, kazancın bilinmediği dönem için ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacak.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki belirsiz alacak davasına ilişkin 107’nci maddenin yürürlükten kaldırılması da teklifte yer aldı. Kısmi davada ise davacıya, tahkikat sona erinceye kadar alacağın kalan kısmını ıslaha başvurmadan talep etme hakkı tanınacak.

Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı aşmaması öngörülüyor. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hallerde hakim gerekçe göstererek daha uzun süre belirleyebilecek.

Ses ve görüntü aktarımıyla duruşmaya katılanlar bakımından da bazı işlemler dışında elle atılan imza zorunluluğuna istisna getiriliyor. Ayrıca aynı yargı çevresindeki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararlarına karşı doğrudan istinaf yoluna gidilebilmesi düzenleniyor.

Komisyonda AKP’nin önergesiyle tekliften çıkarılan 27’nci madde, ilk derece mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozulamamasını öngörüyordu.

Teklife eklenen IBAN düzenlemesi ise Türk Ceza Kanunu’nun dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına ilişkin hükümlerinde değişiklik öngörüyor. Buna göre suça iştirakinin ilgili fiille sınırlı olduğu belirlenen kişiler için cezada yarı oranında indirim yapılabilecek.

Haber Kaynağı : 12punto