Suriye'de Esad yönetimi çöküş sürecinde: Nedenler ve son gelişmeler

Suriye'de Beşar Esad yönetiminin, ülkenin tarihindeki en kırılgan dönemlerinden birine girdiği belirtiliyor. ABD merkezli dış politika dergisi Foreign Policy’de yayımlanan bir analiz, ekonomik çöküş, organize suçların yaygınlaşması ve uluslararası desteğin azalmasının Esad rejimini ciddi şekilde sarstığını vurguladı. Rejim karşıtı grupların hızla ilerlemesi ve bölgesel dengelerin değişmesi, Suriye’nin geleceğini her zamankinden daha belirsiz bir noktaya taşıdı.

SÜRPRİZ OLMAYAN SALDIRILAR

Son bir haftada başta Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) olmak üzere silahlı muhalif gruplar, Suriye’nin kuzeyinden başlattıkları kapsamlı harekatlarla ülkenin orta ve güney bölgelerinde ilerleyerek yaklaşık 250 yerleşim birimini ele geçirdi. Halep gibi stratejik öneme sahip şehirler, sadece 24 saat içinde hükümet güçlerinin elinden çıktı. Bu durum, Şam yönetiminin askeri ve lojistik açıdan ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

HTŞ, 2020’den bu yana askeri kapasitesini ciddi şekilde artırdı. Özel operasyon birimleri, gece harekatları için termal donanımlı birlikler ve modern seyir füzeleri gibi araçlarla rejim güçlerini zayıflatmayı başardı. Rejimin Hama ve Humus’ta verdiği kayıplar, Esad’ın savunma hattının tamamen çökmeye başladığını gösteriyor.

RUSYA VE İRAN’IN ETKİSİZLİĞİ

Esad’ın en güçlü destekçileri olarak bilinen Rusya ve İran, bu sefer rejimi kurtarma konusunda yetersiz kalıyor. Rusya’nın Suriye ordusunu yeniden yapılandırmak için son sekiz yılda yaptığı yatırımlar, etkisiz bir sonuç verdi. Milis gruplar, rejim ordusundan daha güçlü bir askeri yapı haline geldi. İran ve Hizbullah’ın sahadaki müdahaleleri ise ağır kayıplar nedeniyle sınırlı kaldı.

Rusya’nın Ukrayna savaşı ve İsrail’in 2023 yılında İran’a yönelik operasyonları, bu iki ülkenin Suriye’ye odaklanmasını daha da zorlaştırdı. HTŞ’nin ekim ayında duyurduğu saldırı planlarına rağmen, Rusya’nın ve İran’ın etkili bir karşılık verememesi dikkat çekici oldu.

EKONOMİK VE SOSYAL ÇÖKÜŞ

Esad rejiminin asıl kırılganlığı, askeri başarısızlıklardan çok ekonomik krizden kaynaklanıyor. Suriye lirası, 2020’de 1 dolar karşılığında 1.150 lira iken, bugün 17.500 liraya geriledi. Ülke nüfusunun büyük bir kısmı yoksulluk sınırının altında yaşarken, organize suç ağları ve uyuşturucu ticareti, ekonomik sorunları daha da derinleştirdi.

Suriye, dünya çapında en büyük amfetamin üreticilerinden biri haline gelirken, bu ticaretten elde edilen gelir halk yerine suç şebekelerinin eline geçiyor. Bu durum, rejim içindeki son birlik unsurlarını da yok etti.

ULUSLARARASI DESTEĞİN AZALMASI

Esad’ın uluslararası arenada yaşadığı izolasyon, rejimin çöküş sürecini hızlandırıyor. 2023 yılında bazı Arap ülkeleriyle başlayan normalleşme adımları, Esad rejimine kalıcı bir destek sağlayamadı. Avrupa ve ABD gibi aktörlerin ise Suriye krizine ilgisi azalmış durumda.

GELECEKTE NELER BEKLENİYOR?

Şam yönetimi, organize suçların yaygınlaşması, ekonomik çöküş ve uluslararası desteğin azalmasıyla her zamankinden daha fazla baskı altında. Muhalif grupların artan askeri gücü ve bölgesel destekleri, rejimin direncini daha da kırıyor. Esad yönetiminin karşı karşıya olduğu bu çok yönlü kriz ortamında, Suriye’nin geleceği büyük bir belirsizlik içinde.

Son gelişmeler, Suriye krizinin “donmuş” bir halde olmadığını ve ciddi bir çözülme sürecine girdiğini açıkça ortaya koyuyor. Suriye’deki bu değişimlerin, bölgesel ve küresel dengeleri nasıl etkileyeceği ise merak konusu.

Haber Kaynağı : 12punto