Çin’in ‘yapay güneş’ projesinde ana kompleks tamamlandı: BEST reaktöründe montaj aşamasına geçildi

Çin’in kontrollü nükleer füzyon alanındaki yeni nesil projelerinden BEST’te önemli bir eşik geride bırakıldı. Hefei kentinde inşa edilen ve kamuoyunda “yapay güneş” olarak anılan reaktörün ana kompleksi tamamlandı; böylece projede bina inşaatı aşamasından reaktör bileşenlerinin montajına geçildi.

Burning Plasma Experimental Superconducting Tokamak ifadesinin kısaltması olan BEST, Çin’in füzyon enerjisini laboratuvar ölçeğinden güç üretimi gösterimine taşıma hedefinde kritik projelerden biri olarak görülüyor. 2023’te başlayan çalışmanın 2027 sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.

1 Ekim’de yayımlanan görüntüler, tesisin ana kompleksinin tamamlandığını ve kullanım aşamasına geçtiğini ortaya koydu. Temmuz ayından bu yana reaktörün temel parçaları olan vakum kabı, soğuk kalkan ve toroidal alan mıknatısları tesise taşınıyor. Dört parçadan oluşan vakum kabı montajının tamamlandığı, ilk toroidal alan mıknatısının da testlerden geçirildiği bildirildi.

PLAZMA 100 MİLYON DERECENİN ÜZERİNE ÇIKARILIYOR

BEST’i önceki deney düzeneklerinden ayıran nokta, yalnızca yüksek sıcaklıklı plazma üretmeyi değil, döteryum ve trityum adlı hidrojen izotoplarıyla “yanan plazma” koşullarını araştırmayı hedeflemesi. Proje kapsamında 20 ila 200 megavat arasında füzyon gücüne ulaşılması ve füzyon reaksiyonunun, plazmayı ısıtmak için harcanan enerjiden daha fazlasını ürettiğinin gösterilmesi amaçlanıyor.

Nükleer füzyon, Güneş’in enerji üretme mekanizmasının Dünya’da kontrollü biçimde taklit edilmesine dayanıyor. Mevcut nükleer santrallerde kullanılan fisyonda atom çekirdekleri parçalanırken, füzyonda hafif atom çekirdekleri birleşiyor ve bu süreçte büyük miktarda enerji açığa çıkıyor. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için plazmanın 100 milyon derecenin üzerine çıkarılması ve kararlı şekilde hapsedilmesi gerekiyor.

Tokamak tipi reaktörlerde bu görev güçlü manyetik alanlara düşüyor. BEST’te süper iletken mıknatıslar, aşırı sıcak plazmayı reaktör duvarlarından uzakta tutacak. Füzyon reaksiyonlarının gerçekleşeceği ana bölüm yüksek vakum altında çalışırken, soğuk kalkan ise yaklaşık eksi 269 santigrat derecede çalışması gereken mıknatıslar ile milyonlarca derecelik plazma arasında ısı yalıtımı sağlayacak.

Döteryum-trityum yakıt karışımı uygun sıcaklık ve yoğunluk koşullarında birleştiğinde helyum çekirdeği ve yüksek enerjili nötron ortaya çıkıyor. Açığa çıkan enerji, plazmanın sıcaklığını korumasına katkı sağlayarak reaksiyonun kendi kendini sürdürebileceği koşulların incelenmesine imkân tanıyor.

Ana kompleksin tamamlanması, mühendislik açısından önemli bir dönüm noktası olsa da projenin en zorlu bölümü reaktörün hassas sistemlerinin doğru sırayla bir araya getirilmesi olacak. BEST’in başarılı olması, ticari füzyon santrali anlamına gelmeyecek; ancak sürekli ve daha büyük ölçekli füzyon güç sistemleri için önemli bir deneysel basamak oluşturacak.

Haber Kaynağı : 12punto