Türkiye’nin iklim dönüşümünü desteklemek üzere hazırlanan 1,6 milyar dolarlık uluslararası finansman programının ayrıntıları açıklandı. Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) tarafından 22 Ekim’de onaylanan kaynak, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında 12 Kasım’da duyuruldu.
Programın, Türkiye’de karbon piyasasının geliştirilmesi, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve iklim değişikliğine karşı ekonomik dayanıklılığın güçlendirilmesi için kullanılacağı bildirildi. Finansman, doğrudan şirketlere dağıtılacak bir yatırım desteğinden çok, düzenleyici ve kurumsal reformları destekleyen kamu finansmanı niteliği taşıyor.
FİNANSMANIN ÜÇ ANA BAŞLIĞI
Toplam paket iki ayrı 800 milyon dolarlık kaynaktan oluşuyor. Bunun 800 milyon doları ana finansman, diğer 800 milyon doları ise AIIB’nin Enerji, Gıda Güvenliği ve Ekonomik Dayanıklılık Fonu üzerinden sağlanan ek kredi olarak tanımlandı. Program kapsamında 12 düzenleyici ve kurumsal reform adımının desteklenmesi öngörülüyor.
Finansmanın odak alanları; karbon piyasasının kurulumsal altyapısının güçlendirilmesi, enerji ve sanayi sektörlerinde emisyonların azaltılması, su kaynakları ve tarım başta olmak üzere iklim risklerine karşı dayanıklılığın artırılması olarak sıralanıyor.
Sanayi tarafında en dikkat çeken hedeflerden biri, Nisan 2027’ye kadar en az 180 tesisin sera gazı emisyonlarını raporlaması. Bu adım, Türkiye’de oluşturulması planlanan emisyon ticaret sisteminin işlerlik kazanması açısından önem taşıyor.
Enerji başlığında ise 1.800 megavatlık yeni yenilenebilir enerji kapasitesinin lisanslanması hedefleniyor. Bu hedef, doğrudan krediyle santral kurulacağı anlamına gelmiyor; izin, lisanslama ve yatırım ortamını kolaylaştıracak reformların desteklenmesine işaret ediyor.
AB PAZARI VE TARIMDA UYUM ÖNE ÇIKIYOR
Program, Avrupa Birliği’ne ihracat yapan karbon yoğun sektörler açısından da kritik görülüyor. AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, üretim süreçlerindeki emisyon maliyetlerini ticarette daha belirleyici hale getirirken, Türkiye’nin kendi karbon piyasasını geliştirmesi ihracatçıların uyum sürecini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre gibi sektörlerde emisyonların azaltılması, şirketlerin Avrupa pazarındaki rekabet gücünü koruması bakımından öne çıkıyor. Programın, Türkiye’nin 2035 emisyon hedefleri ve 2053 net sıfır amacı doğrultusunda kamu politikaları ile özel sektör yatırımları arasında bağlantı kurması bekleniyor.
Tarımda ise kuraklık ve su kıtlığı risklerine karşı daha az su tüketen ürünlere geçişin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bu kapsamda 225 bin çiftçinin su tasarrufuna dayalı üretim uygulamalarına yönelmesi, ayrıca 2028’e kadar 50 bin hektarlık alanın karbon yutağı olarak belirlenmesi planlanıyor.
Türkiye’nin iklim hedefleri için ihtiyaç duyduğu kaynak, açıklanan paketin oldukça üzerinde. Değerlendirmelere göre ülkenin 2030’a kadar yaklaşık 68 milyar dolarlık ilave iklim yatırımına ihtiyacı bulunuyor; bunun yaklaşık yarısının özel sektör tarafından karşılanması bekleniyor.
Haber Kaynağı : 12punto
