Yeni nesilde dürtüsel davranış neden artıyor? Dijital kültürün dopamin etkisi mercek altında

Dünya genelinde çocuklar ve gençler arasında gözlenen dürtü kontrolü zorlukları uzmanların gündeminde. Türk Psikofarmakoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Kemal Sayar, dijital çağda bireylerin daha kolayca haz peşinde koştuğunu, bunun temelinde ise dopamin bağımlılığının yattığını belirtiyor. Sayar, bilgisayar oyunları ve anlık ekran onaylarının, beyni kısa süreli tatmin döngüsüne hapsettiğinin altını çiziyor.

Antalya’da düzenlenen 17. Uluslararası Psikofarmakoloji ve Çocuk-Ergen Psikofarmakolojisi / Psikoterapi Kongresi kapsamında konuşan Prof. Dr. Sayar, günümüz gençlerinin eğitim hayatında öfke yönetimi ve empati kazanımının şart olduğuna dikkat çekti. “Dijital kültür bizi adeta dopamin bağımlısı yaptı. Dolayısıyla insanlar kendilerine engel koymakta giderek zorlanıyor. Kendimize engel koyabilmek, uzun vadeli düşünebilmek demektir.” ifadelerini kullandı.

Sayar’a göre, çocukların ve gençlerin sağlıklı şekilde büyümesi için temel değerlere ihtiyaçları var. “Aileden alınmamış bazı hasletlerin okul ya da başka eğitim ortamlarında kazanılması gerekir” diyen Sayar, toplumsal hayat bilgisine ve görgü kurallarına hâkim olmanın gerekliliğine işaret etti.

Uzmanın vurguladığı bir diğer konu ise, “Halden anlamak, bir başkasının halinden anlamak önemli. Adabımuaşereti bilmesi, toplum içinde nasıl davranacağına dair temel yaşam bilgilerine sahip olması şart. Hayat bilgisi dersini, ailenin, öğretmenlerin, kurumların, eğitim camiasının gençlere aktarması mecburiyettir.” şeklinde oldu.

DİJİTAL DÖNÜŞÜM VE HAZ ARAYIŞI

Çağın gereklilikleri olarak sıkça dijital platformlarda vakit geçirilen günümüzde, gençlerin her an onay ve ödül alabilmeye alıştığını dile getiren Prof. Dr. Sayar şöyle açıklıyor:

“Dünyada dürtüsellikte artış var. Aklımıza geleni hızlı şekilde uygulamak yönünde nesiller geçtikçe giderek kolaylaşan eğilim var. Bu, daha haz odaklı bir toplum olmamızla alakalı. Dopamin devreleri çok hızlı çalışıyor. Bizi çabuk hazza götürecek şeyleri tercih ediyoruz. Bilgisayar oyunlarının, ekrandan hızlı gelen onaylanmaların bunda oynadığı pay çok büyük. Dijital kültür bizi adeta dopamin bağımlısı yaptı. Dolayısıyla insanlar kendilerine engel koymakta giderek zorlanıyor. Kendimize engel koyabilmek, uzun vadeli düşünebilmek, yakın vadedeki hazzı erteleyebilmek demektir. Dopamin bağımlısı haline geldikçe maalesef bu giderek zorlaşıyor.”

Sayar ayrıca, dürtü kontrolü zayıflayan gençlerde şiddet eğiliminin yükseldiğine de dikkat çekerek, ruh sağlığı hizmetlerine yönelik ihtiyacın giderek arttığını belirtiyor.

Aile içindeki iletişimin ve şefkat ortamının zayıf olduğu durumlarda çocukların ve gençlerin olumsuz davranışlara daha hızlı sürüklendiği gözlemleniyor. Prof. Dr. Sayar, “Sorunu yerinde tespit edip, kaynağından çözmek gerekiyor. Şefkat, adalet, merhamet, empatiyle gençleri yetiştirip, topluma kazandırmak gerekiyor” sözleriyle çözümün yolunu gösteriyor.

Uzmanlar, dijital çağın getirdiği yenilikler karşısında çocuk ve gençlerin, aileleri ve öğretmenleriyle birlikte etik değerleri ve öz denetimi yeniden öğrenmeleri gerektiği konusunda hemfikir. Toplumda huzur ve sağlıklı bireylerin yetişmesi için sevgi, empati ve disiplinin bir arada sunulmasının önemi her geçen gün daha çok ortaya çıkıyor.

Haber Kaynağı : 12punto