YouTube kuşağı, Creative Maximalism ve Yeni Kaotik Kültür Düzeni

Bugün gençlerin internette kültürle kurduğu ilişki önceki kuşaklardan belirgin biçimde farklı. Kültür sürekli genişleyen, yamalanan, bozulan, yeniden yapılan dijital evrenler etrafında örgütleniyor. Günlük dilleri, mizah anlayışları, alışkanlıkları internette yeni referanslarla kuruluyor.

Bu dönüşümün en somut göstergelerinden biri, televizyonun kültürel merkez olma iddiasını kaybetmesi. Deloitte’un 2025 Dijital Medya Trendleri raporuna göre Z kuşağı, televizyon ve filmlere önceki kuşaklara kıyasla günde ortalama yüzde 26 daha az zaman ayırıyor. Buna karşılık sosyal medya ve kullanıcı üretimi içeriklere yüzde 54 daha fazla vakit harcıyor. Yani ekranın ağırlık merkezi belirgin biçimde sosyal medyaya kayıyor. YouTube’un araştırması da bunu doğruluyor. Gençlerin önemli bir bölümü, bir dizi ya da filmden çok, takip ettikleri içerik üreticilerinin yeni videosunu bekliyor.

YouTube’un 2025 Kültür ve Trendler Raporu’na göre 14-24 yaş grubu, interneti eğlenceyle birlikte kültürün üretildiği, dönüştürüldüğü ve paylaşıldığı ana mecra olarak görüyor. Bu kuşak, “post-Gangnam Style, post-Minecraft, post-YouTube” olarak tanımlanabilecek, küresel referanslarla büyümüş ilk nesil. Türkiye’de de manzara büyük ölçüde benzer.

Kültürel referansların platformlardan, içerik üreticilerinden ve oyun evrenlerinden beslendiği yeni kültürün dili YouTube’un “Creative Maximalism” diye adlandırdığı estetikle şekilleniyor. Yaratıcı maksimalizmde çok çeşitli görsel ve işitsel unsurların tek bir videoda birleştirilmesi, yoğun ve canlı öykü anlatımı ile izleyicilerde güçlü bir duygusal tepki uyandırmak amaçlanıyor. Kaotik, hızlı, katmanlı, yoğun ve sürekli referans üreten görsel-işitsel anlatım ile kısa videolarda aynı anda müzik, yazı, emoji, kesme ve görsel şaka görmek olağanlaştı.

Araştırmaya göre gençlerin yüzde 62’si internette gördükleri videolardan ve mem’lerden öğrendikleri kelimeleri günlük dilinde kullanıyor. Mizah anlayışlarının, alışkanlıklarının ve hatta kişisel tarzlarının çevrimiçi içeriklerden etkilendiğini söyleyenlerin oranı ise yüzde 60’lara yaklaştı. 

Bu yeni dönemin en ayırt edici özelliği, kültürün giderek daha “ortaklaşa” üretildiği savı. YouTube’un “Public-Generated Entertainment” dediği bu modelde, içerikler toplulukların katkısıyla büyüyor. Skibidi Toilet, Backrooms ya da Italian Brain Rot gibi örnekler, binlerce kişinin ekleyerek genişlettiği kolektif evrenleri oluşturuyor. Nitekim araştırmaya göre gençlerin yüzde 34’ü, son bir yıl içinde bir içerik serisine ya da projeye doğrudan katkıda bulunduğunu belirtmiş. Gençler için bu mecraların daha esnek, daha doğrudan ve daha küresel bir ifade alanı açtığı ileri sürülüyor. “Post-Gangnam Style” kuşağı için küresel içeriklerde yabancı dil ya da kültürel mesafe artık bir engel olarak görülmüyor. 

Ancak Deloitte’un raporunda dikkat çeken bir başka nokta, bu yoğun dijital tüketimin aynı zamanda ciddi bir zaman ve dikkat kaymasına neden olması. Gençler her gün yaklaşık 45 dakika daha az televizyon izlerken, bunun yerine neredeyse bir saatini ve dikkatini sosyal medya ve video platformlarına aktarıyor. Yani kültürün üretim ve dolaşım hızı dramatik biçimde artmış durumda.

AI araçlarının yaygınlaşması ise bu süreci daha da hızlandırıyor. Italian Brain Rot gibi örnekler, katmanlı estetiğin doğrudan AI ile üretilebildiğini gösteriyor. Üretmek kolaylaşır, çoğaltmak hızlanırken, bütün bu akış içinde kalıcılığın ve ortak hafızanın nasıl şekilleneceği ise hala belirsiz.

İleri sürüldüğü üzere bu kadar katılımcı, bu kadar kolektif ve bu kadar hızlı üretilen bir kültür, ne kadar derinleşebilir? Türkiye’de de çok canlı biçimde gördüğümüz bu yeni dijital yaratıcılık, zamanla daha kalıcı bir kültürel birikime dönüşebilir mi? Bu sorunun yanıtı, üretilen içeriklerin nasıl bir anlam dünyası kurabildiğinde gizli. Bugün bu kavram ve olgularla ilgili genel tabloyu verdikten sonra değişen yalnızca ekran mı, yoksa hikayenin kendisi mi ya da aynı hikayenin başka bir versiyonu mu bir düşünelim?