Atatürk, Milli İrade ve Gazi Meclis

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk; millet iradesi ve meclis idaresi altında düşmanla savaşan, Meclis açan, devlet kuran bir liderdir. Başarılarla dolu askerlik kariyerine yaslanarak, yüksek komutanlarla birlikte düşmana karşı savaşmak yerine, önce milleti ikna etmeyi ve örgütlemeyi seçmiştir, kongreler yoluyla. Sonra Meclis’i açmıştır. Sonra da Cumhuriyeti kurmuştur. Gerçekte ve fiilen devlet, Meclis açılınca kurulmuş; Türk Ordusu Meclis’in emrinde savaşmış, Türkiye Cumhuriyeti de Kurtuluş Savaşı sonrasında kurulmuştur. Kurtuluş Savaşı, Türk Devrimi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin; Atatürk olmadan düşünülmesi ve kazanılması olanaksızdır. 

Biliyoruz, savaşlar muharebelerin toplamıdır. Bazen muharebe kazanılsa da, savaş kaybedilir. Bazen de muharebe kaybedilir ama sonuçta savaş kazanılır. Tarihimizde ve dünya tarihinde bunun örnekleri çoktur. 

Kurtuluş Savaşı, dört önemli muharebeden oluşur: Birinci İnönü Muharebesi, İkinci İnönü Muharebesi, Sakarya Meydan Muharebesi ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi. İnönü Muharebeleri, sadece askeri ve siyasi açıdan değil, aynı zamanda milletin psikolojisi açısından da önemlidirler. Aralarında yaklaşık iki buçuk ay olan İnönü zaferleri, dağınık ve düzensiz kuvvetlerin yerine kurulan düzenli ordunun ilk başarılarıdır. Bir başka ifadeyle, askeri otoritenin, düzenin, disiplinin, hiyerarşinin, emir ve komuta zincirinin, sevk ve idarenin başarısıdır bu zaferler. Atatürk, İkinci İnönü Muharebesi sonrasında İsmet Paşa’yı kutlarken, şöyle demiştir: “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz”. 

Sakarya Meydan Muharebesi; düşman istilasını durdurmuş, düşmanı püskürtmüştür. Büyük Taarruz sonrasında ise düşman orduları esir ve imha edilmiş, Kurtuluş Savaşı’nın askeri aşaması Büyük Zafer’le taçlanmış, kahraman ordumuz 9 Eylül’de İzmir’i işgalden kurtarmıştır.

CEPHELERDEN LOZAN’A

Askeri zaferlere dayanılarak ve aklın gücüyle kazanılan siyasi ve diplomatik zafer, Lozan Barış Antlaşması’dır. Türkiye’nin tapu senedidir. Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığının, bütünlüğünün, egemenliğinin ve eşitliğinin uluslararası alanda tanınmasıdır, yani mührüdür. Emperyalizmin cephelerden sonra diplomasi masasında da mağlup edilmesidir. Güney sınırımız hariç, Misakı Milli’de kabul edilen sınırların kalıcı olarak tescillenmesidir. Lozan’ı, Birinci Cihan Harbi’nin galip devletleri başta olmak üzere dünya tanımıştır. O zamandan günümüze varlığını koruyan çok az sayıdaki uluslararası antlaşmadan biridir. 

Unutmuyoruz, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet, tarihsel bir kırılma noktasında, ülkenin, bölgenin ve dünyanın altüst olduğu bir dönemde, Atatürk önderliğinde, devletleşirken milletleşen ve milletleşirken devletleşen Türk halkının özverisinin, çalışkanlığının, kahramanlığının zirveleridir. Sadece antiemperyalist bir savaş değildir Kurtuluş Savaşı, aynı zamanda bir iç savaştır. Kuvayı Milliyecilerin, İngilizlerin, ABD gazetelerinin Kemalistler diyerek hor gördüğü, küçümsediği, maceracı olarak nitelediği millicilerin, yurtseverlerin eseridir.  

Kurtuluş Savaşı, antiemperyalist bir savaştır. Emperyalizme ve onun Osmanlı Devleti içindeki uzantılarına, işbirlikçilerine karşı verilmiştir. Türk Devrimi, Cumhuriyet Devrimi, Kemalist Devrim ise diğer nitelikleri yanında, aydınlanma devrimidir, egemenlik devrimidir. Egemenliğin kökünü, kaynağını, tanımını, anlamını, işlevini değiştirmiştir. Egemenliği gökten alıp yere indirmiştir. Şahıstan alıp millete vermiştir. İlahi, tanrısal olmaktan çıkarıp dünyevi, siyasal hale getirmiştir. Kulun, tebaanın yerini, yurttaş, millet almıştır. Sarayın, saltanatın yerini ulusal egemenlik almıştır. 

CUMHURİYET; KAMUCULUK, PLANLAMA VE FIRSAT EŞİTLİĞİ

Cumhuriyet, kamuculuk ve planlamayı çok önemser. Halkçı karakteri nedeniyle, yurttaşların eşitliğini, kamu hizmetlerine erişmede, yurttaşlar arasında fırsat eşitliğini çok önemser. Özellikle eğitime ve sağlığa, halkçı, kamucu, toplumcu bir açıdan bakar. Bilimsel, eşitlikçi, aydınlanmacı bir eğitim anlayışı, yurttaşı ve milleti oluşturmanın da temel araçlarından biridir. 

İdeolojik düzlemde kesin bir antiemperyalizm ve tam bağımsızlık tutkusu vardır Cumhuriyetin. Bunu iktisadi bağımsızlıkla temellendirir. O nedenle henüz Cumhuriyet’in ilanından ve Lozan’ın imzasından önce İzmir’de, Türkiye İktisat Kongresi toplamıştır Gazi Mustafa Kemal. İktisatsız istiklal olmaz demiştir. Mali egemenlik olmadan milli egemenliğin olamayacağının altını çizmiştir. Cumhuriyetin bir devleti iktisadiye, yani ekonomi devleti olacağını söylemiştir. Askeri ve siyasi zaferler ne kadar büyük olurlarsa olsunlar, iktisadi zaferlerle taçlandırılmazlar ise kalıcı olamayacaklarını belirtmiştir. İzmir’deki İktisat Kongresi’nin ardından, Cumhuriyet’in kısa süre sonra ilan edileceğinin en önemli işaretlerinden biri de, 13 Ekim 1923’te Ankara’nın başkent yapılmasıdır. 

Atatürk, sadece Türkiye içinde adaletten ve eşitlikten değil, dünyada da eşitlikten ve adaletten yanadır. Daha 1920’lerde, mazlumların zalimleri mahv ve nabut edeceklerini söylemiş, ezilen ulusların özgürlüklerine kavuşacağını belirtmiştir. Bütün ulusların eşit haklarla yer aldığı bir dünya düzeni kurmak gerektiğini vurgulamıştır. “Biz kimseye benzememekle ve benzetmemekle iftihar ederiz. Çünkü biz bize benzeriz” diyerek, önderi olduğu devrimin özgün, özel boyutlarının altını çizmiştir. Genç Cumhuriyet; dünya genelindeki, İslam dünyasındaki, Ortadoğu’daki, üçüncü dünya ülkelerindeki saygınlığına karşın, hiçbir ülkeye model ihraç etmeye çalışmamıştır. 

Kısacası, tarihte, meclis kurup, meclis eliyle devrim yapan ilk liderdir Mustafa Kemal. Kurtuluş Savaşı’nı TBMM ile yürütmüş ve yönetmiş, devleti, TBMM açıldıktan sonra kurmuştur. Meşruiyetin kaynağı olarak, meclisi görmüştür. Kariyerindeki büyük askeri başarılarına, kahramanlıklarına değil, yalnız ve ancak Türk Milletine ve TBMM’ye dayanmıştır.