AİHM, Türkiye için önemli sonuçlar doğurabilecek iki başvuruyu inceliyor

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), önümüzdeki günlerde açıklayacağı kararlar ve inceleme gündemindeki davalara ilişkin bir “press release” (basın bildirisi) yayımladı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) spor ve sözleşme uyuşmazlıklarına ilişkin kararları, bireysel haklar ve meslek icrası bağlamında önemli çıkarımlar sunmaktadır. Bu yazıda, Ocak 2026’da açıklanması beklenen kararları kendi perspektifimden değerlendirerek, sporcuların ve profesyonellerin hak arayışına dair gözlemlerimi paylaşıyorum.

Bireysel Haklar ve Spor Hukuku: AİHM Kararları Üzerine Kişisel Değerlendirme

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), spor hukukunun yapısal sorunlarına temas eden ve Türkiye bakımından önemli sonuçlar doğurabilecek iki başvuruyu inceleme gündemine almıştır. Söz konusu dosyalar, spor federasyonları bünyesindeki tahkim mekanizmalarının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve etkili yargısal denetime tabi olup olmadığı sorularını merkeze almaktadır.

İlk başvuru, profesyonel bir plaj voleybolu hakeminin, federasyon bünyesindeki değerlendirme ve görevlendirme süreçlerine karşı açtığı davaya ilişkindir. Başvurucu, spor tahkim organlarının yapısal bağımsızlıktan yoksun olduğunu, yargısal denetimin etkisiz kaldığını ve bu durumun mesleğini icra etme hakkı ile özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir. AİHM’in bu dosyada, özellikle spor alanındaki zorunlu tahkim mekanizmalarının, Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamında “bağımsız ve tarafsız mahkeme” ölçütünü karşılayıp karşılamadığını değerlendirmesi beklenmektedir.

İkinci başvuru ise profesyonel bir futbolcunun sözleşme feshi sürecine ilişkindir. Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu önünde yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine başvurucu, hem kararın gerekçesizliği hem de etkili bir yargısal denetimden yoksun olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ve özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Bu dosya bakımından AİHM’in, spor federasyonlarının karar alma süreçlerinde hukuki güvenlik, ölçülülük ve gerekçelendirme yükümlülüğünü ne ölçüde yerine getirdiğini irdelemesi beklenmektedir.

Her iki başvuru da spor hukukunda uzun süredir tartışılan zorunlu tahkim – yargısal denetim ilişkisini, bireyin temel hak ve özgürlükleri ekseninde yeniden değerlendirme potansiyeline sahiptir. AİHM’in vereceği kararlar, yalnızca ulusal uygulamalar bakımından değil, Avrupa genelinde spor uyuşmazlıklarının çözümünde benimsenen yapısal modeller açısından da emsal nitelik taşıyacaktır.