Amazon’un altında yüzlerce jeoglif bulundu: ‘Kayıp’ Aquiry toplumunun izleri genişliyor

Amazon yağmur ormanlarının altında yürütülen yeni arkeolojik araştırma, bölgenin geçmişine ilişkin “el değmemiş vahşi doğa” algısını bir kez daha tartışmaya açtı. Havadan lazer tarama yöntemi LiDAR ile yapılan incelemelerde, yoğun bitki örtüsünün altında yüzlerce büyük toprak yapı tespit edildi.

Araştırmacılara göre geometrik desenlere sahip bu yapılar, MÖ 600 ile MS 850 yılları arasında varlık göstermiş olabileceği belirtilen Kolomb öncesi Aquiry toplumuna ait. Aquiry adı, Peru ve Bolivya’dan Brezilya’ya uzanan Acre Nehri’nden geliyor.

Nature dergisinde yayımlanan araştırma, Aquiry toplumunun en güçlü döneminde 1,25 milyon ile 3 milyon arasında bir nüfusa ulaşmış olabileceğini ortaya koyuyor. Bu tahmin doğruysa, Amazon’un güneybatısında sanılandan çok daha geniş ölçekli ve örgütlü bir toplumsal yapı bulunuyordu.

LİDAR ORMANIN ALTINI GÖSTERDİ

Çalışma kapsamında yaklaşık 4 bin 400 kilometrekarelik alan havadan tarandı. LiDAR sistemi, uçaktan zemine çok sayıda lazer ışını gönderiyor; ağaç örtüsündeki boşluklardan geçerek yere ulaşan ışınların dönüş verileriyle, bitki örtüsünün altında kalan arazi bilgisayar ortamında üç boyutlu olarak modellenebiliyor.

Bu yöntemle toplam 432 jeoglif belirlendi. Bunların yaklaşık 400’ünün daha önce bilim dünyası tarafından bilinmediği aktarıldı. Bilim insanları, LiDAR verilerini önceki arkeolojik bulgularla birlikte değerlendirerek Aquiry bölgesinde toplam yapı sayısının 30 bine kadar çıkabileceğini hesapladı.

Jeoglifler; büyük daireler, kareler, hendekler ve anıtsal çevrili alanlardan oluşuyor. Bu yapıları birbirine bağlayan uzun ve düz yollar ise araştırmacılara göre gelişmiş planlama ve örgütlü iş gücüne işaret ediyor. Ortalama büyüklükteki tek bir jeoglifin inşası ve bakımı için yaklaşık 300 kişinin emeğinin gerekmiş olabileceği belirtiliyor.

ANTİK YUNAN’A BENZER BİR YAPI OLABİLİR

Aquiry toplumu hakkında hâlâ sınırlı bilgi var. Toplumun yazılı kayıt bırakmadığı, evlerinin büyük bölümünün zamanla yok olduğu ve MS 850 ile 1000 yılları arasında neden ortadan kaybolduğu bilinmiyor.

Araştırmacılar, Aquiry’nin tek merkezden yönetilen büyük bir imparatorluktan ziyade Antik Yunan’a benzer bir siyasal ve toplumsal düzene sahip olmuş olabileceğini düşünüyor. Bu yoruma göre bölgede ortak inanç ve gelenekleri paylaşan, ancak birbirinden görece bağımsız çok sayıda topluluk yaşıyordu.

Büyük çevrili alanların da siyasi ve törensel merkezler olarak kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor. Bu alanlarda toplulukların bir araya gelerek ortak kararlar aldığı, şölenler düzenlediği ve ritüeller gerçekleştirdiği tahmin ediliyor.

Araştırmaya göre Aquiry toplumu, metal araçlar ya da yük hayvanları kullanmadan büyük ölçekli mühendislik projeleri yürüttü. Aynı dönemde Roma dünyasında yollar ve tapınaklar inşa edilirken, Amazon’un diğer tarafında da anıtsal toprak yapılar ve yol ağları oluşturuluyordu.

Aquiry halkının mısır, kabak ve manyok yetiştirdiği; Brezilya cevizi ağaçları ile şeftali palmiyelerini çoğalttığı düşünülüyor. Araştırmacılar, toplumun ormanda açıklıklar açarak yapılar ve yollar inşa ettiğini, ancak bu faaliyetlerin Amazon ekosistemini bütünüyle dönüştürecek ölçekte olmadığını belirtiyor.

Haber Kaynağı : 12punto