ABD, dış politikada kimleri, nasıl kullanır?

ABD’nin dış politikada, savunma ve güvenlik politikalarında, hegemonya kabiliyeti kurmada önemli araçlarından ve başarılarından biri, dünyanın farklı ülkelerinde halkı, kamuoyunu etkileyebilmesidir. Lobicilikten kamu diplomasisine, propagandadan halkla ilişkiler faaliyetine, psikolojik harpten algı yönetimine, toplum mühendisliğinden beşinci kol faaliyetine uzanan geniş bir yelpazede, ne derseniz deyin, ABD başarılıdır. Hedef kitlesini doğru seçer. Karar alıcıları, siyasal seçkinleri, kanaat önderlerini, kamuoyunda etkili kişileri, bilim insanlarını, iş insanlarını, bürokratları, gazetecileri, din adamlarını, ABD çıkarlarına göre devşirmede ve kullanmada başarılıdır ABD. 

Üstelik bunu saklamaz. Saklama gereği duymaz. Buna ister özgüven, ister küstahlık, ister şımarıklık, ister emperyalist kibir deyin, ABD’nin belirgin özelliklerindendir. Arşivlerinin tamamını olmasa bile büyük bölümünü açması da bununla ilgilidir, ABD Başkanının Beyaz Saray’daki basın toplantıları da. Bu nedenle, kamuoyuna açıkladığı (hepsini açıklamaz) dışişleri, ulusal güvenlik, istihbarat raporlarında, kimleri, nasıl kullandığını açıkça ortaya koyar. Örneğin, Ürdün Kralı Hüseyin’in, yıllar boyu CIA tarafından maaşa bağlandığını, ABD medyasından öğrenmişizdir. ABD’nin etkili gazetelerinden Washington Post’ta, Bob Woodward imzasıyla, 18. 02. 1977’de çıkan haberde, Kral Hüseyin’e paranın, CIA’ye bilgi vermesi, öteki Ürdün yetkililerine aynı amaçla para transfer etmesi, CIA ajanlarının serbestçe faaliyet göstermesi karşılığında verildiği yazılmıştır. Para, krala, Amman’daki CIA istasyon şefi tarafından 20 sene boyunca, elden, nakit olarak verilmiştir. Kral da, sabah ilk iş olarak CIA istasyon şefini aramıştır. (Haluk Gerger; ABD, Ortadoğu, Türkiye, Ceylan Yayınları, İstanbul, 2006) 

Durum Ürdün’de olduğu gibi Almanya’da da böyledir, Ukrayna’da da. O nedenle İsmet Paşa’nın şu sözü önemlidir: “Bir görev veriyorum. Neticesi bana gelmeden Washington’un haberi oluyor. Sonucu memurumdan önce Amerikan sefirinden öğreniyorum”. 1960’lı ve 70’li yıllarda, Süleyman Demirel hükümetlerinde dışişleri bakanı olarak görev yapan İhsan Sabri Çağlayangil’in şu sözleri de dikkat çekicidir: “CIA’nin adamı olursunuz. Onun adına çalışırsınız. Ama bundan haberiniz olmaz”.

ABD’NİN KULLANDIĞI YÖNTEMLER

ABD; psikolojik savaşa ilişkin şu yalın kuralı bilir: Hedef seçilen ülkenin, liderin üzerine önce gölge düşürülür. Sonra küçük düşürülür. Sonra da gözden düşürülür. Çinli komutan ve filozof Sun Tzu’nun şu sözleri, ABD’nin dikkate uyguladığı öğütlerdir: “Adi ve aşağılık kişilerin işbirliğinden yararlan”, “Halk arasındaki uyuşmazlık ve farklılıkları kullan, kavga ve kutuplaşma konusu haline getir”, “Düşmanın geleneklerini, kurumlarını horla, gülünç duruma düşür”.  

ABD; bu araçları ve yöntemleri, gözüne kestirdiği ülkenin sadece iç siyasetinde değil, dış siyasetinde de uygular. Örneğin, komşu ülkeleri birbirine düşürür, bu amaçla dinsel, mezhepse kimlikleri kullanır, sınır anlaşmazlıklarını kullanır, tarihi gerginlikleri kullanır. Çünkü ABD bilir ki, komşularıyla büyük sorunlar yaşayan bir ülkenin, huzuru, istikrarı yakalaması zordur. Komşularla yaşananlar, mutlaka içeriye de yansır. 

O nedenle akıllı yönetimlerin; bölgesinde, etkili, güçlü, muteber olmadan, para birimi ve pasaportu saygı görmeden, dünyada da sözü dinlenen, görüşleri alınan bir ülke olunamayacağını bilmeleri gerekir.