Van Gölü’ndeki mikrobiyalitler Mars araştırmaları için inceleniyor

Dünyanın en büyük sodalı gölü olarak bilinen Van Gölü, bu kez Mars araştırmalarıyla bağlantılı uluslararası bir bilimsel çalışmaya konu oldu. Van Gölü’ndeki güncel mikrobiyalit oluşumlarından numune alan araştırmacılar, elde edilecek verileri önce Salda Gölü örnekleriyle, ilerleyen süreçte ise Mars’tan getirilecek numunelerle karşılaştırmayı hedefliyor.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen proje, “Van Gölü’ndeki (Doğu Anadolu) Güncel Mikrobiyalitler Üzerinde Gelişen Biyofilmlerde Karbonat Nanokürelerin Kökeninin İncelenmesi” başlığını taşıyor. Proje kapsamında gölün farklı noktalarında saha çalışmaları yürütüldü.

Çalışmanın temel odağını, Van Gölü’ndeki mikrobiyalitlerde bulunan karbonat nanokürelerin kökeni ve oluşum mekanizması oluşturuyor. Araştırmacılar, bu yapıların biyolojik süreçlerle mi, inorganik yollarla mı yoksa iki etkinin birlikte işlemesiyle mi oluştuğunu anlamaya çalışacak.

NUMUNELER SALDA VE MARS ÖRNEKLERİYLE KARŞILAŞTIRILACAK

Projenin yürütücülüğünü Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova üstleniyor. Araştırma ekibinde Prof. Dr. Serkan Üner, Doç. Dr. Pelin Güngör Yeşilova, Doç. Dr. Ezher Tagliasacchi ve Dr. Öğr. Üyesi Gürçay Kıvanç Akyıldız da yer alıyor. Çalışma, İtalya, Çin ve Polonya’daki üniversite ve araştırma kurumlarıyla işbirliği içinde yürütülüyor.

Yeşilova, saha çalışmalarında önce kıyıya yakın ve yürüyerek ulaşılabilen alanlardan, ardından tekneyle daha derin kesimlerden örnekler aldıklarını belirtti. Numunelerin Falcon tüplerine konulduğunu, glutaraldehit ile uygun koşullarda muhafaza edilerek laboratuvar analizlerine gönderileceğini ifade etti.

Yeşilova, Mars’tan getirilecek örneklerin 2029’dan sonra bilim dünyasına açılmasıyla Van Gölü ve Salda Gölü verileriyle karşılaştırma yapılabileceğini söyledi. İlk aşamada ise eldeki Salda Gölü örnekleriyle korelasyon çalışması yürütülecek.

YÜKSEK ALKALİNİTE BİLİMSEL AÇIDAN ÖNEMLİ

Van Gölü’nün yüksek alkaliniteye ve karbonatça zengin su kimyasına sahip olması, gölde günümüzde de aktif mikrobiyalit oluşumlarının gözlemlenebilmesine olanak sağlıyor. Bu yönüyle göl, ekstrem koşullarda yaşayan mikroorganizmalar ve mineral oluşum süreçleri açısından dikkat çekici bir doğal laboratuvar niteliği taşıyor.

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ezher Tagliasacchi, projenin farklı disiplinlerden bilim insanlarını bir araya getiren uluslararası bir çalışma olduğunu vurguladı. Tagliasacchi’ye göre örneklerde görülen farklı renkli katmanlar, farklı mikroorganizma topluluklarına işaret ediyor.

Tagliasacchi, beyaz kısımların karbonatlaşmış bölümler olduğunu; pembemsi renkli alanların sülfür bakterilerini, açık yeşil ve bant şeklindeki yapıların siyanobakterileri, en üstteki katmanların ise algleri temsil ettiğini aktardı. Numuneler, farklı ülkelerde ayrıntılı analizlerden geçirilecek.

Polonya Varşova Üniversitesi Jeoloji Fakültesi Jeokimya, Mineraloji ve Petroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Miroslaw Slowakiewicz de Mars araştırmaları açısından farklı doğal ortamların karşılaştırılmasının önemine dikkat çekti. Slowakiewicz, Türkiye’deki Salda Gölü’nün Mars’taki Jezero Krateri için önemli bir karşılaştırma alanı olduğunu, Van Gölü’nün ise pH değerinin 10’a yaklaşması nedeniyle ekstrem bir ortam sunduğunu belirtti.

Slowakiewicz, Van Gölü’nde kalsiyum karbonatın, Salda Gölü’nde ise hidromanyezitin öne çıktığını kaydetti. Araştırmacılar, mikrobiyalitlerin çok yüksek büyütme altında incelenmesiyle bu iki ortam arasındaki benzerlik ve farkların daha net anlaşılmasını bekliyor.

Saha çalışmalarına Polonya’dan Bruno Garret de katıldı. Garret, Van’ın Gevaş ilçesine bağlı Altınsaç Mahallesi kıyısında Dalış Rehberi Serkan Ök ile su altındaki mikrobiyalitlerden numune alarak araştırmaya destek verdi.

Bilim insanları, analizler tamamlandığında Van Gölü’ndeki mikrobiyalitlerin oluşum süreçlerine ilişkin daha ayrıntılı verilere ulaşmayı; bu verileri Salda Gölü ve Mars’tan getirilecek örneklerle birlikte değerlendirerek gezegen bilimleri ve jeomikrobiyoloji çalışmalarına katkı sunmayı amaçlıyor.

Haber Kaynağı : 12punto